تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٤٣
تحرير و شرح
طلب بايد نعوذ باللّه اسناد كذب به حضرتش داده شود تعالى اللّه و اولياؤه عن ذلك علوّا كبيرا .
جواب
جواب
كذب در صورتى لازم مىآيد كه مخبر بداعى اخبار و اعلام اين جملات را به كار برد نه در فرضى كه داعى او صرفا بعث و طلب مىباشد .
چگونه اين‌طور نباشد و حال آنكه در غير اين صورت لازم مىآيد در غالب كنايات گوينده و كنايه‌آورنده مرتكب كذب شده باشد .
مثلا در مثال : زيد كثير الرّماد ( يعنى زيد خاكسترش زياد مىباشد ) يا در مثل : زيد مهزول الفصيل ( زيد ناقه‌اش لاغر مىباشد ) اگر كلام كنايه از جود و سخاوت زيد باشد هرگز دروغ نبوده اگرچه براى زيد اصلا رماد و يا فصيلى نباشد .
بلى زمانى اين كلام دروغ و كذب است كه وى شخص باسخاوتى نباشد .
پس در نتيجه بايد گفت :
طلب نمودن با جمله خبريّه در مقام تأكيد مراد و مبالغه در غرض ابلغ و رساتر مىباشد چه آنكه اين اسلوب از كلام به مقتضاى حال و مطابق با اعتبار مناسب مىباشد .
تحرير و شرح
تحرير و شرح
حاصل اشكال « ان قلت » آنست كه :
طالب آب اگر به بنده‌اش بگويد : اسقني ( به من آب بده ) اين جمله دلالت مىكند بر انشاء طلب آب ولى اگر بگويد : العبد يسقينى ( بنده به من آب مىدهد ) اين جمله مدلولش آنست كه بنده به مولا آب خواهد داد حال اگر اين امر در خارج واقع نشود كلام دروغ و كذب محض مىشود با توجّه به اين نكته