تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٤١

تحرير و شرح

كه بر خواستن چيزى دلالت دارد .

مؤلّف گويد :

در امثله و شواهد بسيارى اين كلمه به معناى سعى و كوشش به طرف شيئى استعمال شده است چنانچه در حديث شريف : اطلبوا العلم و لو بالصّين به همين معنا آمده است .

قوله : و منها الشّأن : كلمه « شأن » نيز به معناى طلب و خواستن مىآيد چنانچه در بيت ذيل گفته‌اند به اين معنا مىباشد :

يا طالب الجود انّ الجود مكرمة * لا البخل منك و لا من شأنك الجود

يعنى اى كسى كه خواهان جود و كرم مىباشى ، همانا بخشش كرامت است ، نه از تو بخل و اباء بوده و نه از تو مطالبه جود و بخشش مىباشد .

و گاهى نيز اين كلمه به معناى موقعيّت و مقام مىباشد چنانچه در ترجمه آورديم .

ابن فارس در مقائيس معناى اوّل را آورده و مىگويد :

الشّين و الهمزة و النّون اصل واحد يدلّ على ابتغاء و طلب .

يعنى : سه كلمه « شين » و « همزه » و « نون » مادّه واحده‌اى است كه بر خواستن و طلبيدن دلالت دارد .

قوله : وَ ما أَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشِيدٍ : سوره هود آيه ( 97 ) .

قوله : فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا : سوره هود آيه ( 66 ) .

قوله : انّ عدّ بعضها من معانيه : ضمير در « بعضها » به معان متعدّده و در « معانيه » به « امر » راجع بوده و مقصود از « بعض » غير از طلب و شىء مىباشد .

قوله : يكون مدخوله مصداقه : ضمير در « مدخوله » به « لام » و در « مصداقه » به غرض راجع است .

قوله : فافهم : ممكنست بگوئيم اين كلمه اشاره است به اينكه اگر مدخول