تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤١٢
تحرير و شرح
بر ايشان فرموده است :
بين مشتقّ و مبدأ آن به لا به شرط بودن و به شرط لا بودن نمىتوان فرق گذاشت زيرا حمل علم و حركت بر ذات ممتنع است اگرچه اين دو را لا به شرط فرض كنيم .
مصنّف ( ره ) مىفرمايد :
ايشان از آنچه مقصود ارباب معقول است غفلت نموده و به اين نكته پى نبرده‌اند كه مقصود آنها همان است كه ما ذكر نموديم .
يعنى غرضشان اينست كه مشتقّ لا به شرط است و از حمل بر ذات امتناعى ندارد ولى مبدأ ذاتا و مفهوما به شرط لا يعنى آبى از حمل بر ذات است .
چنانچه اين مقصود از بيان فرقى كه بين جنس و فصل و بين مادّه و صورت گذارده‌اند به خوبى آشكار مىشود .
تحرير و شرح
تحرير و شرح
مؤلّف گويد : حضرات اهل معقول گفته‌اند :
ماهيّات مركّب بر دو قسم مىباشند :
1 - مركّب عقلى .
2 - مركّب خارجى .
اجزاء مركّب عقلى جنس و فصل بوده و اجزاء مركّب خارجى هيولى و صورت مىباشد .
فرق بين جنس و فصل و مادّه و صورت آنست كه :
جنس و فصل نسبت به يكديگر لا به شرط مىباشند مثلا حيوان لا به شرط است از جميع فصول ازاين‌رو بر يكديگر قابل حمل بوده و از اين معنا ابائى