تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤١١

توهّم صاحب فصول ( ره ) و جواب مصنّف ( ره ) از آن

قوله : يأبى عن ذلك : مشار اليه « ذلك » حمل بر ذات مىباشد .

قوله : بل اذا قيس و نسب اليه : ضميرهاى نائب فاعلى در « قيس » و « نسب » به مبدأ و ضمير مجرورى در « اليه » به ذات راجع است .

قوله : كان غيره : ضمير در « كان » به مبدأ و در « غيره » به ذات راجع است .

قوله : لا هو هو : كلمه « هو » اوّل به « مبدأ » و « هو » دوّم به « ذات » عود مىكند .

قوله : و ملاك الحمل و الجرى : كلمه « واو » حاليه بوده و لفظ « الجرى » با « الحمل » به يك معنا هستند .

قوله : و الى هذا يرجع : مشار اليه « هذا » فرق بين مشتقّ و مبدأ آن بتقريرى كه گذشت مىباشد .

قوله : فى الفرق بينهما : يعنى بين المشتقّ و مبدئه .

قوله : يكون آبيا عنه : يعنى آبيا و ممتنعا عن الحمل .

متن : و صاحب الفصول ( ره ) حيث توهّم انّ مرادهم انّما هو بيان التّفرقة بهذين الاعتبارين به لحاظ الطّوارى و العوارض الخارجيّة مع حفظ مفهوم واحد ، اورد عليهم بعدم استقامة الفرق بذلك ، لاجل امتناع حمل العلم و الحركة على الذّات و ان اعتبر لا به شرط و غفل عن انّ المراد ما ذكرنا كما يظهر منهم من بيان الفرق بين الجنس و الفصل و بين المادّة و الصّورة فراجع .

ترجمه :

توهّم صاحب فصول ( ره ) و جواب مصنّف ( ره ) از آن

مرحوم صاحب فصول چون اين‌طور گمان نموده‌اند كه كلام اهل معقول ناظر است به بيان فرق بين مشتقّ و مبدأ آن به واسطه اين دو اعتبار از حيث طوارى و عوارض خارجيّه با متّحد بودن مفهوم اين دو با هم لاجرم در مقام ايراد