تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٠

عدم جريان اصل دوّم

الف : آنكه اين اصل با اصالة عدم ملاحظة العموم معارض مىباشد و پرواضح است اصل در صورتى جريان پيدا مىكند كه اصل معارض و مانع نداشته باشد .

ب : بفرض كه اصل مزبور جارى باشد در اين مقام نافع نيست زيرا بحث ما تعيين موضوع له مشتقّ است نه تعيين مراد و اصل يادشده براى تعيين مراد به كار مىرود يعنى از اين اصل در موردى استفاده مىشود كه حقيقت و مجاز هر دو معلوم بوده ولى ندانيم متكلّم كداميك را اراده كرده آنگاه به واسطه اين اصل اثبات مىكنيم كه مرادش حقيقت است زيرا اصل آنست كه خاص ملاحظه نشده و عامّ مراد مىباشد البتّه در صورتى كه معناى حقيقى عامّ و خاصّ مجاز باشد .

عدم جريان اصل دوّم

عدم جريان اصل دوّم

و امّا اصل دوّم :

بايد گفت مبنا و اساس حجّيّت آن غلبه مىباشد و آن نيز داراى دو اشكال است :

ج : آنكه وجود غلبه اصلا ممنوع است يعنى قبول نداريم كه مشترك معنوى بر حقيقت و مجاز غلبه داشته باشد .

د : بفرض غلبه وجودى دليلى بر ترجيح آن در دست نيست .

قوله : سادسها : يعنى سادس الامور .

قوله : انّه لا اصل فى نفس هذه المسألة : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد و مقصود از « اصل مسئله » عنوان آن است .

قوله : يعوّل عليه عند الشّكّ : ضمير در « عليه » به اصل راجع بوده و اين جمله صفت است براى « اصل » .

قوله : مع معارضتها : ضمير مؤنّث به « اصالة عدم ملاحظة الخصوصيّة » راجع است .