تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٤
تحرير و شرح
تحرير و شرح
تحرير و شرح
در معناى حقيقى مشتقّ بين ارباب دانش اختلافست و هريك به طرفى رفته و رأيى را اختيار فرمودهاند .
بعضى گفتهاند :
مشتقّ در خصوص ذاتى كه در حال اطلاق به مبدأ متلبّس و موصوف باشد حقيقت و در غير آن مجازا استعمال مىشود بنابراين اگر زيد در حال اخبار از وى داراى وصف ضرب باشد مىتوان بوى « ضارب » اطلاق نمود و در غير اين صورت اين اطلاق مجازى مىباشد .
برخى ديگر فرمودهاند :
مشتقّ در اعمّ از اين معنا حقيقت شده فلذا اگر زيد قبلا وصف « ضارب » را واجد بوده و پس از مدّتى از وى سلب شود بهطورىكه در حال اخبار از وى غير ضارب باشد معذلك اطلاق ضارب بر وى بنحو حقيقت مىباشد .
ناگفته نماند :
اگر باعتبار آنكه در آينده ضارب مىشود فعلا بوى اطلاق ضارب شود باتّفاق همه اين اطلاق مجازى است .
قوله : انّه اختلفوا : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » است .
قوله : ما تلبّس بالمبدا : مقصود از « مبدأ » حدث مىباشد .
قوله : او فيما يعمّه : ضمير منصوبى در « يعمّه » به « ما تلبّس بالمبدا فى الحال » عود مىكند .
قوله : و ما انقضى عنه : ضمير در « عنه » به ماء موصوله و در « انقضى » به مبدأ راجع است .
قوله : على كونه مجازا : ضمير در « كونه » به مشتقّ راجع است .