تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٦

جواب

جواب

جواب

اگر بپذيريم كه در تثنيه و جمع آحاد بمجرّد اتّحاد در لفظ قابل تثنيه يا جمع بستن هستند و لازم نيست كه معنايشان نيز با هم يكى باشد باز مىگوييم :

اين حيله و علاج نيز مصحّح و مجوّز استعمال تثنيه و جمع در بيشتر از يك معنا نمىشود زيرا اين دو داراى صيغه و مادّه‌اى هستند :

مثلا در « عينان » و « عيون » مادّه همان « عين » و صيغه عبارتست از هيئت تثنيه و جمع پرواضح است هيئت در اين دو دلالت مىكند از مادّه با معنائى كه از آن مقصود است متعدّد اراده شده فلذا اگر قبول كنيم عينان تثنيه « عين » به معناى چشم و « عين » به معناى چشمه است استعمال آن در اين دو در واقع از قبيل استعمال لفظ در يك معنا مىباشد چون از هركدام يك فرد و يك مصداق مقصود مىباشد و حكم اين فرض با صورتى كه معناى « عينان » دو مصداق از چشم يا چشمه باشد متّحد و يكسان است يعنى هر دو فرض از باب استعمال لفظ در معناى واحد مىگردند .

قوله : كانّه كرّر : ضمير در « كانّه » و « كرّر » به « اللّفظ » راجعست .

قوله : لا انّه اريد منه معنى من معانيه : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » بوده و ضمير در « منه » و « معانيه » به « اللّفظ » راجع است .

قوله : مع انّه لو قيل : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » است .

قوله : و ارادة المتعدّد من معانيه : ضمير در « معانيه » به مفرد راجعست .

متن : نعم :

لو اريد مثلا من « عينين » فردان من الجارية و فردان من الباكية كان من استعمال العينين فى المعنيين الّا انّ حديث التّكرار لا يكاد يجدى فى ذلك اصلا ، فانّ فيه الغاء قيد الوحدة المعتبرة ايضا ، ضرورة انّ التّثنية عنده انّما تكون لمعنيين او لفردين بقيد الوحدة .