تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١١٦
توجيه علامت بودن عدم اطّراد براى معانى مجازى
نسبت به ساير افراد و مصاديق شيوع و اطّراد نداشت معلوم مىشود استعمال لفظ در آنها مجازى است .
مثلا همچون اطلاق لفظ « اسد » نسبت به رجل شجاع كه اگرچه اين فرد همچون حيوان مفترس از افراد شجاع مىباشد ولى استعمال و اطلاق لفظ مزبور نسبت به آن شايع و مطّرد نيست درحالىكه به ملاحظه حيوان مفترس واجد اطّراد است لذا استعمال لفظ اسد در رجل شجاع استعمال مجازى است .
توجيه علامت بودن عدم اطّراد براى معانى مجازى
توجيه علامت بودن عدم اطّراد براى معانى مجازى
سپس مرحوم مصنّف در توجيه اين امر كه عدم اطّراد علامت مجاز بودن است تقرير و بيانى دارند كه قبل از تشريح آن مناسب است سبب آن را ذكر نمائيم :
مؤلّف گويد :
سبب اين توجيه گويا اشكالى است كه در اين مقام شده و آن اينست كه :
چطور بگوئيم اطّراد علامت حقيقت و عدم اطّراد نشانه مجاز است درحالىكه مجازات با حقائق در اين امر هيچ‌گونه فرقى ندارند چه آنكه بديهى است به موازات اطّرادى كه لفظ « اسد » در حيوان مفترس دارد نسبت به خصوص « رجل شجاع » نيز همين‌طور مىباشد به اين معنا همان‌طورىكه لفظ مزبور را در فرد مشخّصى از حيوان مفترس تنها استعمال نكرده بلكه جميع مصاديق آن در اين اطلاق و استعمال با هم مساويند عينا لفظ اسد نسبت بافراد رجل شجاع به همين گونه است يعنى هم مىتوان آن را در زيد شجاع بنحو مجاز استعمال نمود و هم در عمرو و بكر و خالد و ساير افراد كه داراى صفت