تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٠٩
توضيح امر اوّل
مجاز در كلمه است بلكه از قبيل اطلاق حقيقى بوده و تصرّف در امر عقلى واقع شده چنانچه سكّاكى به آن قائل شده است .
و تحصيل حال لفظ و اينكه در معنائى حقيقت بوده يا مجاز مىباشد به واسطه اين دو يعنى عدم صحّت سلب و صحّت آن اين‌طور نيست كه مستلزم دور باشد ، چه آنكه در مبحث تبادر معلوم شد موقوف و موقوف عليه يا باجمال و تفصيل با يكديگر فرق دارند و يا به واسطه اضافه يكى با مستعلم و نسبت ديگرى به عالم با هم متغاير مىباشند .
تحرير و شرح
تحرير و شرح
در عباراتى كه ذكر شد مرحوم مصنّف دو امر را متذكّر شده و آن را خاطرنشان نموده‌اند :
الف : توضيح صحّت سلب و عدم آن .
ب : دفع توهّم اشكال دور در اينجا به همان نحوى كه در مبحث تبادر ذكر گرديد .
توضيح امر اوّل
توضيح امر اوّل
ارباب ميزان فرموده‌اند :
حمل هر محمولى بر موضوع خارج از دو قسم ذيل نمىباشد :
1 - حمل اوّلى و ذاتى .
2 - حمل شايع صناعى .
حمل اوّلى و ذاتى : آنست كه موضوع و محمول مفهوما و مصداقا با هم متّحد باشند مانند حمل يكى از مترادفين بر ديگرى همچون : الانسان حيوان ناطق و الانسان بشر .
حمل شايع صناعى : آنست كه موضوع مصداق و فردى از محمول بوده و بحسب مفهوم با هم متغاير باشند چون مفهوم موضوع جزئى و مفهوم محمول