تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢١
تحقيق مرحوم مصنّف
تحقيق مرحوم مصنّف
تحقيق مرحوم مصنّف
مصنّف ( ره ) در مقام تحقيق مىفرماين :
تحقيق مقتضى است بگوئيم ظنّ ياد شده اگر از ظنونى باشد كه غير از دليل انسداد كه بين متأخّرين معروف شده و به آن جهت حجّيّت مطلق ظنّ استدلال مىنمايند دليل خاصّ و ناصّى بر حجّيّتش نداشته باشيم بدون اشكال مىتوان آن را ترك نموده و به احتياط اخذ نمود مشروط به اينكه احتياط مقتضى تكرار نباشد .
و جاى بسى شگفت و تعجّب است از كسى كه بامارات را از باب ظنّ مطلق عمل نموده ولى معذلك عبادت محتاط يعنى كسى كه دو طريق اجتهاد و تقليد را رها نموده و به احتياط عمل مىنمايد باطل دانسته است .
و به نظر اينطور مىآيد كه شبهه ايشان در صحّت عمل محتاط شايد از اين جهت باشد كه قصد وجه را معتبر دانسته و چون در احتياط اين قصد منتفى است لاجرم صحّت عمل از نظر ايشان محلّ اشكال واقع شده است .
البتّه براى ابطال اين شبهه و اثبات صحّت عبادت شخص محتاط محل ديگرى مناسب بوده و اينجا مقتضى اين بحث نيست .
شرح مقصود
قوله : انّ الظّنّ المذكور : مقصود ظنّ تفصيلى معتبر است .
قوله : الّا من جهة دليل الانسداد : گرچه اين بحث در رساله ظنّ انشاءالله خواهد آمد ولى مناسب ديدم كه اجمالا اشارهاى به دليل انسداد و ظنّ مطلق بنمايم :
در اصطلاح اصوليّين ظنّ به دو معنا اطلاق مىشود :
الف : ظنّ خاصّ .
ب : ظنّ مطلق .
ظنّ خاصّ عبارتست از هر ظنّى كه بر اعتبارش دليل معتبر خاصّى قائم شده باشد همچون ظنّ مستند به خبر واحد يا اجماع منقول و يا قول اهل لغت .