تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢١

1 - تقسيم قطع

كه اطلاق لفظ « حجّت » برآن مانند اطلاق اين بر امارات معتبر شرعى نمىباشد چه آنكه حجّت عبارتست از :

حدّ وسطى كه به واسطه‌اش استدلال بر ثبوت اكبر براى اصغر صورت گرفته و واسطه جهت قطع پيدا نمودن به ثبوت اكبر براى اصغر قرار مىگيرد نظير « تغيّر » نسبت به اثبات « حدوث » جهت عالم .

در نتيجه اينكه مىگوييم : ظنّ يا بيّنه يا فتواى مفتى حجّت است مقصود اينست كه اين امور حدّ وسط براى اثبات احكام متعلّقات خود مىباشند بنابراين گفته مىشود :

هذا مظنون الخمريّة و كلّ مظنون الخمريّة يجب الاجتناب عنه .

و همچنين است :

هذا الفعل ما افتى المفتى بتحريمه يا بجاى آن بگوئيم :

هذا ما قامت البيّنة على كونه محرّما و در كبرى هريك اضافه كنيم :

و كلّما كان كذلك فهو حرام .

شرح مقصود

قبل از اينكه بشرح الفاظ كتاب بپردازيم لازم است دو نكته تذكّر داده شود :

1 - تقسيم قطع

1 - تقسيم قطع

قطع در اصطلاح و السنه اصوليّين به دو قسم منقسم مىشود :

1 - قطع طريقى .

2 - قطع موضوعى .

قطع طريقى آنست كه از آن صرفا جهت رسيدن به حكم استفاده شدن و آن را طريق براى نيل بواقع قرار مىدهند .

قطع موضوعى آنست كه در تشكيل موضوع حكم يا دخالت تامّ داشته و يا جزئى از آن باشد .