تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٢٢

مقاله مرحوم شهيد اوّل در قواعد

اگر مايع مباحى را كسى بمانند شرب مسكر بياشامد فعل حرام مرتكب شده .

و اين حكم شايد نه بخاطر مجرّد نيّت باشد بلكه چون فعل جوارح و اعضاء به آن ضميمه شده موجب حرمت شده است .

سپس فرموده :

براى نظر و تأمّل در حرمت نيّت در مورد ياد شده مواردى است كه به برخى از آنها اشاره مىشود :

از جمله : اگر مردى زنى را در خانه غير خود بيابد و گمان كند زن اجنبيّه است لذا با وى تماس پيدا كند و پس از آن معلوم شود همسر يا كنيز خودش بوده .

از جمله : اگر با همسرش به گمان اينكه در حالت ناپاكى است هم بستر شود بعد معلوم شد كه پاك بوده .

از جمله : بر طعام و خوراكى كه در دست غير است حمله برد و آن را گرفت و تناول نمود و پس از آن معلوم شد ملك خودش بوده .

از جمله : اگر گوسفندى را به گمان اينكه مال ديگرى است سر بريد و قصدش تعدّى و تجاوز به مال ديگرى بود پس از آن معلوم شد از آن خودش بوده .

از جمله : نفس كسى را كه گمان معصوم و محترم بودنش را داشت از بين برد بعد معلوم شد كه وى مهدور الدّم بوده است .

و برخى از علماء عامّه گفته‌اند :

كسى كه مرتكب اين قبيل افعال شود فاسق بوده زيرا فعلش دلالت دارد كه از معاصى باكى نداشته و از مصادف شدن با حرام و گناه اجتنابى ندارد و در آخرت وى را عقابى بين عقاب بر معصيت كبيره و صغيره مىنمايند .

سپس مرحوم شهيد فرموده :

اين دو مطلب و نكته‌اى را كه ايشان گفته‌اند هر دو بدون دليل و تخمين زدن و از غيب خبر دادن مىباشد . تمام شد نقل كلام مرحوم شهيد رضوان اللّه عليه .

قوله : ما لم يتلبّس بها : ضمير در « بها » به معصيت راجع است .