تفسير جوامع الجامع (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٦٢٥

تفسير :

زندگانى جاودانهء سراى ديگر مىفروشند ، و دنيا را با آخرت معاوضه مىكنند .

سپس خداوند به كسى كه در راه خدا پيكار كند وعده داده به او پاداشى بزرگ عطا خواهد كرد چه در جنگ پيروز شود يا شكست بخورد .

وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ؛ يعنى شما براى ترك جهاد چه عذر و بهانه‌اى داريد با اين كه اسباب جنگيدن به طور كامل فراهم است .

فِي سَبِيلِ اللَّهِ ؛ در راه اطاعت خداوند و عزّت بخشيدن به آيين او و اعلاى كلمهء حق و المستضعفين ؛ در اعراب آن دو وجه است :

1 - عطف بر « سبيل اللَّه » و مجرور است ؛ يعنى در راه خدا و در راه رهايى مستضعفان .

2 - منصوب است بنا بر اختصاص به اين معنا كه خصوص رهايى مستضعفان را يكى از مصاديق « سبيل اللَّه » بدانيم زيرا « سبيل اللَّه » عام است و بر هر كار نيكى صدق مىكند و رها ساختن مؤمنان ضعيف و ناتوان از چنگ كفار از بزرگترين كارهاى نيك و از خصوصىترين وسايل تقرّب به خداست .

منظور از « مستضعفين » كسانى هستند كه در مكّه اسلام آوردند و مشركان مانع هجرتشان ( به مدينه ) شده بودند ، آنان در ميان مشركان مكه باقى ماندند و مورد اذيت و آزار آنها قرار داشتند ، از اين رو دعا مىكردند كه خداوند آنها را يارى كند و از دست مشركان نجات دهد . خداوند خروج برخى از آنان را از مدينه ميسّر ساخت و برخى از آنان تا هنگام فتح مكه در آن جا باقى ماندند تا اين كه خداوند از جانب خود بهترين سرور و ياور يعنى محمّد ( ص ) را فرستاد . او به بهترين وجه آنان را سرپرستى و با قدرت يارىشان كرد .

مسلمانان مكّه به منظور طلب نزول رحمت خداوند كودكان خردسال خويش را كه گناهى مرتكب نشده بودند ، در دعايشان شركت داده بودند ، چنان كه در حديث وارد شده كه هنگام طلب باران ( نماز استسقاء ) كودكان خردسال را همراه خود به بيابان برده و دعا كنيد . و از ابن عبّاس نقل شده كه گفت : من و مادرم