تفسير جوامع الجامع (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٦١٩

[ شأن نزول ]

وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ ؛ و نفرمود و استغفرت لهم و عدول از اين گفته به روش التفات [ توجّه از خطاب به غيبت ] براى تعظيم شأن رسول اكرم ( ص ) و با اهميّت دانستن استغفار او و توجّه دادن به اين است كه شفاعت كسى كه نامش فرستادهء خداست داراى ارزش و حرمت است .

لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً ؛ خدا را توبه پذير مىدانستند ، يعنى توبهء آنان را مىپذيرفت .

فَلا وَ رَبِّكَ ؛ معنايش « فو ربك » است يعنى « واو » براى قسم و « لا » زائد و براى تأكيد معناى قسم است چنان كه در لِئَلَّا يَعْلَمَ ( حديد / 29 ) لام زائد و براى تأكيد بر وجوب علم است . لا يُؤْمِنُونَ ؛ جواب قسم مىباشد .

حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ؛ در صورتى آنها ايمان دارند كه در مورد آنچه بر سر آن اختلاف دارند تو را ، به داورى طلبند ، و از همين ريشه است كلمه « شجر » ( درخت ) كه به خاطر درهم بودن شاخ و برگهايش به اين لفظ ناميده شده است .

ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً ؛ يعنى آن گاه سينه‌ها ( دلها ) يشان از قضاوت تو تنگ نمىشود . گفته‌اند : يعنى دربارهء حكم تو ترديدى به خود راه نمىدهند زيرا شك كننده ، در كار خويش دچار تنگناست .

وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً ؛ به حكم تو اعتقاد پيدا كرده و از آن پيروى مىكنند چنان است كه بگويى : تسليم امر خدا باش و از او اطاعت كن . « تسليما » تأكيد براى فعل و به منزلهء تكرار آن است .

[ شأن نزول ]

[ شأن نزول ]

گفته‌اند : اين آيه دربارهء زبير و حاطب بن أبى بلتعه [ مردى از انصار ] نازل شد ، آنها بر سر مجراى آبى كه از چاه كوچكى سرچشمه مىگرفت و نخلستانهاى خود را از آن آبيارى مىكردند ، اختلاف داشتند و براى حلّ آن نزد رسول خدا ( ص ) رفتند .

پيامبر به زبير فرمود : باغ خود را آبيارى كن ، سپس آب را براى همسايه‌ات بفرست .