تفسير جوامع الجامع (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٥٢

تفسير :

تعداد داشتيد ، پس تنها يك همسر انتخاب كنيد و از همسران متعدّد خود دست برداريد . « فواحدة » به رفع نيز قرائت شده و معنايش اين است كه يك همسر براى شما كافى است ، يا منظور اين است كه تنها به يك همسر قناعت كنيد .

أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ؛ خداوند يك همسر آزاد را با كنيزان بى حدّ و نامعدود [ از نظر سهولت و سبكتر بودن شرايط آنها ] يكسان قرار داده است .

ذلِكَ ؛ اشاره است به انتخاب يك همسر و يا انتخاب كنيزان .

أَدْنى أَلَّا تَعُولُوا ؛ نزديكتر است [ به عدالت ] و ترك ظلم و ستم . « تعولوا » از ريشهء « عال الميزان » هر گاه ترازو به يك طرف متمايل شود عال فى حكمه هر گاه در حكم خود ستم روا دارد .

وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً ؛ يعنى مهر زنان را با طيب نفس و رضايت خاطر بپردازيد . « نحلة » و « نحلة و نحلة » از ريشه « نحله كذا » است هر گاه كسى چيزى را با رضايت خاطر به ديگرى بدهد ، اين كلمات گفته مىشود . در نصب « نحلة » چند احتمال وجود دارد :

1 - نصب آن بنا بر مصدر بودن باشد ، زيرا « نحله » به معناى عطا كردن است .

2 - يا حال از مخاطبان در آيه است ؛ يعنى مهر آنان را بپردازيد در حالى كه عطا و بخشش شما از روى طيب نفس باشد .

3 - يا حال از « صدقات » است ؛ يعنى مهرى را كه با رضايت خاطر به آنان بخشيديد به آنها بدهيد .

گفته‌اند : منظور از « نحلة » بخششى است كه خداوند به آنان عطا كرده است و خطاب در آيه متوجه شوهران است و برخى معتقدند سرپرستان ايتام مخاطب مىباشند ، زيرا هر گاه دختر يتيمى ازدواج مىكرد ، مهرش را سرپرست او مىگرفت .

فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ ؛ اين جمله خطاب به شوهران است و « منه » ، يعنى از مهر خود .

« نفسا » تميز است و مفرد بودن آن از اين رو است كه مقصود بيان جنس بوده