تفسير جوامع الجامع (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٠٤

تفسير :

فَأَثابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ ؛ أثابكم عطف بر صرفكم است و در معناى اين جمله چند قول است :

1 - يعنى به خاطر اين كه شما پيامبر را عصيان كرديد و او را دچار غم و اندوه ساختيد ، خداوند هم براى مجازات كردن شما ، شما را از جنگ منصرف كرد [ و شكست داد ] و اندوهناك ساخت .

2 - يعنى غم پى در پى ، به واسطهء انتشار خبر قتل رسول خدا ( ص ) و كشته و مجروح شدن مسلمانان و پيروزى مشركان و از دست دادن غنايم .

لِكَيْلا تَحْزَنُوا عَلى ما فاتَكُمْ ؛ خداوند اين غم را بر شما فرود آورد تا بر غنيمتهايى كه از دست داديد ، و نيز از سختيهايى كه در راه خدا تحمّل كرده‌ايد اندوهگين نباشيد .

وَ اللَّهُ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ ؛ خدا از كردار شما آگاه است .

سپس خداى سبحان نعمتى را كه پس از اين به آنها ارزانى داشت ياد مىكند و مىفرمايد :

ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعاساً يَغْشى طائِفَةً مِنْكُمْ ؛ آن دسته از مؤمنان كه اهل صدق و يقين بودند ، يعنى خداى متعال ، امنيّت و آرامش را بر مؤمنان فرو فرستاد و ترس آنان را بر طرف كرد تا اين كه خواب چشمانشان را ربود و سپس بر آنان چيره شد .

از ابو طلحه روايت شده است كه گفت : در حالى كه ما در مقابل دشمن صف آرايى كرده بوديم خواب ما را فرا گرفت ، به طورى كه شمشير از دست برخى از افراد ما مىافتاد و چون آن را بر مىداشت اندكى بعد دوباره از دستش رها مىشد ، و تمام افراد با حالت خميده زير سپرشان به خواب رفته بودند .

« نعاسا » بدل [ اشتمال ] است از « أمنة » و مىتوان گفت مفعول و « أمنة » حال از آن است و بر آن مقدم شده است . چنان گفته مىشود : « رأيت راكبا رجلا » .

« يغشى » با ياء و تاء ، هر دو وجه قرائت شده است . به لحاظ اين كه ضمير