تفسير جوامع الجامع (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٦٩

تفسير :

تفسير :

تفسير :

اين آيه براى يهوديانى كه به آيين اسلام گرويدند ، وعدهء نصرت و دلدارى است ، چرا كه رؤساى يهود آنان را با سرزنش و تهديد و جز آن آزار مىدادند ، از اين رو خداوند سبحان خطاب به آنان فرمود :

لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذىً ؛ هرگز از ايشان ضررى به شما نخواهد رسيد ، مگر ضرر و زيان محدود به آزار با سخن از قبيل سرزنش كردن شما در ترك آيين گذشته خود و تهديد كردن شما و ديگر سخنان آزار دهنده .

وَ إِنْ يُقاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبارَ ؛ و اگر با شما بجنگند ، شكست خواهند خورد .

« لا يُنْصَرُونَ » و كمك نمىشوند و هيچ كس آنان را يارى نخواهد كرد .

اين آيه بر صحّت نبوّت پيامبر ( ص ) دلالت دارد ، براى اين كه آنچه خبر داده بىكم و كاست واقع شده است ، زيرا يهود [ مدينه از بنى قريظه و بنى المصطلق و بنى قينقاع و يهود خيبر كه با پيامبر اكرم و مسلمانان جنگيدند ] هرگز نتوانستند در برابر مسلمانان مقاومت كنند و با كشتن ، يا اسير كردن به آنان آسيب برسانند .

ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ ؛ مجزوم نشده تا بدين وسيله از حكم جزا به حكم اخبار ابتدايى عدول شده باشد و گويى از اوّل گفته شده است : ثم أخبركم أنهم لا ينصرون .

جملهء بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ ؛ در محل نصب است بنا بر اين كه حال و تقدير آيه : إلا معتصمين بحبل اللَّه و حبل الناس باشد . و معناى ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ اين است كه ذلت و خوارى بر آنها احاطه دارد چنان كه خانه بر اهلش محيط است .

أَيْنَ ما ثُقِفُوا ؛ هر كجا يافت شدند و در همهء احوالى كه به آنها دسترسى باشد ، جز در حال چنگ زدن آنان به امان خدا و مسلمانان ، يعنى هرگز عزّتى براى آنان نخواهد بود ، مگر در يك حالت و آن پناه آوردن آنها به ذمّهء مسلمين به خاطر پذيرفتن جزيه .

وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ؛ مستوجب خشم خدا شدند .

ذلك [ اوّل ] اشاره است به ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ و ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ و