تفسير جوامع الجامع (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٤٤

تفسير :

3 - « لَما آتَيْتُكُمْ » و « لماء آتيتكم » به كسر لام نيز قرائت شده است و معنايش اين است كه چون به شما برخى از كتب و حكمت عطا كردم و نيز به خاطر آمدن پيامبرى كه آنچه را با شماست تصديق مىكند ، بايد به او ايمان بياوريد . بنا بر اين « ما » مصدريه است و دو فعل « آتيتكم » و « جاءكم » در معنا مصدر هستند ، و « لام » براى تعليل بر « ما » داخل شده است يعنى چون خداوند به شما حكمت داد و پيامبرى كه شما را امر كرده به او ايمان آورده و يارىاش كنيد موافق با شماست ، از ملّتها ميثاق گرفته است كه به فرستادهء او ايمان بياورند و او را يارى كنند .

4 - « ما » موصولى است و جملهء « ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ » عطف بر « ءاتيتكم » است ، زيرا « ما معكم » و « ما آتيتكم » به يك معناست . و گويى گفته شده : للذى آتيتكموه و جاءكم رسول مصدق له .

« قالَ » يعنى خداوند به انبياء فرمود :

أَ أَقْرَرْتُمْ ؛ آيا به گرفتن پيمان از شما اقرار داريد و آن را تصديق مىكنيد ؟

وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي ؛ آيا عهد مرا ( بر اين مطلب ) از امم خود گرفته‌ايد ؟

و عهد و پيمان از اين رو كه منعقد و بر آن تأكيد مىشود ، « اصر » ناميده شده است .

قالُوا ؛ يعنى انبياء گفتند :

أَقْرَرْنا ؛ اقرار كرديم به آنچه ما را امر به اقرار كردن به آن كردى .

قالَ فَاشْهَدُوا ؛ خدا فرمود بر امتهاى خود ، بر اين امر شاهد باشيد .

وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ ؛ و من هم با شما گواهم .

از على ( ع ) روايت شده كه فرمود : خداوند هيچ پيامبرى را مبعوث نكرد ، مگر اين كه از او تعهد گرفت كه اگر در زمان بعثت محمّد ( ص ) زنده بود ، به او ايمان آورد و او را يارى كند و نيز پيغمبران را امر فرمود كه از امّت خود نيز اين تعهّد را بگيرند .

فَمَنْ تَوَلَّى بَعْدَ ذلِكَ ؛ هر كس از ايمان به محمّد ( ص ) پس از [ اين همه دلايل و بعد از ] ميثاق گرفتن از انبياى گذشته ، رو بگرداند .