تفسير جوامع الجامع (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٨

تفسير :

تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ ؛ به هر كس بخواهى ، بهره‌اى را كه از ملك برايش در نظر گرفته‌اى به او مىدهى .

وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ ؛ و نيز از هر كس بخواهى ، بهره‌اى را كه به او داده بودى باز مىستانى .

كلمهء « ملك » در جمله اوّل عام و در جملهء ديگر خاص يعنى بعض از كل است .

وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ ؛ و از اولياى خود هر كس را بخواهى - به انواع عزّت - در دين و دنيا عزيز مىدارى .

وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ ؛ من اعدائك ؛ و هر كس از دشمنان را اراده كنى - در دنيا و آخرت - ذليل مىگردانى .

بِيَدِكَ الْخَيْرُ ؛ همهء خيرات و خوبيها به دست تو است كه آن را به اولياى خود عطا كرده و دشمنانت را از آن محروم مىدارى .

تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ ؛ يعنى از شب مىكاهى و مقدار كم شده را به روز مىافزايى و از روز كاسته و مقدار كم شده را به شب اضافه مىكنى .

وَ تُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ ؛ و موجود زنده را از نطفه بيرون مىآورى . « 1 » و تخرج الميت من الحى ؛ و نطفه را از موجود زنده خارج مىسازى . و نيز گفته‌اند : منظور اين است كه مؤمن را از كافر و كافر را از مؤمن بيرون مىآورى [ مقصود از « حىّ » مؤمن است و از « ميّت » كافر است ] .

وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ ؛ و هر كس را بخواهى بىحساب يعنى بدون بخل و سختگيرى روزى مىدهى .

( 1 ) - چنان كه در آيهء 28 سورهء بقره مىفرمايد : وَ كُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْياكُمْ يعنى مرده بوديد و خداوند شما را زنده ساخت . - م .