تفسير جوامع الجامع (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٩

تفسير :

و در حديث است كه : سائل حق مطالبهء از شما را دارد هر چند سوار بر اسب نزد شما آيد ، و فى الرقاب ؛ در معناى آن دو وجه است :

1 - مقصود اين است كه مال خود را در راه آزاد ساختن « مكاتبين » ( يعنى بردگانى كه با مالكين خود قراردادى بسته‌اند كه مبلغ معيّنى به آنها بدهند تا آزاد شوند ) صرف نمايند .

2 - منظور اين است كه اموالشان را صرف خريدن و آزاد كردن بردگان نمايند .

[ اين آيه مخصوص زكات نيست ] .

و از شعبى نقل شده كه به استناد اين آيه گفته است بجز زكات ، حقوق واجب ديگرى به مال شخص تعلّق مىگيرد ، زيرا در اين آيه پس از اشاره به خرج كردن مال در يكى از راههايى كه ذكر شده ، فرموده است :

وَ آتَى الزَّكاةَ ؛ زكات مال خود را بدهد .

« وَ الْمُوفُونَ » عطف بر « من ءامن » است .

« الصَّابِرِينَ » را از حكم قبل خارج و از باب اختصاص و مدح ، آن را نصب داده است تا بيان كند كه صبر و بردبارى در شدايد و هنگام جنگ و جهاد از شكيبايى در برابر ساير ناملايمات برتر است .

الْبَأْساءِ ؛ فقر و تهيدستى .

الضَّرَّاءِ ؛ درد و مرض .

وَ حِينَ الْبَأْسِ ؛ هنگام جنگ و جهاد با كفّار .

أُولئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا ؛ آنها كسانى هستند كه در گفتارشان صادق و در آيينشان كوشا هستند .

سؤال شد « اى الصدقه افضل » ( چگونه انفاقى بهتر است ؟ ) حضرت فرمود ؛ مالى كه در چنين حالى انفاق شود . - م .