تفسير جوامع الجامع (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٨١

تفسير :

ترجمه

ترجمه

( اهل كتاب ) گفتند يهودى يا مسيحى بشويد تا هدايت يابيد ، بگو ( اين آيينهاى تحريف شده هرگز نمىتواند موجب هدايت باشد ) بلكه پيروى از آيين خالص ابراهيم كنيد و او هرگز از مشركان نبود . ( 135 )

تفسير :

تفسير :

وَ قالُوا . . . ؛ ضمير در « قالوا » به يهود و نصارى بر مىگردد يعنى يهود گفتند :

« كُونُوا هُوداً » به دين ما در آييد .

و نصارى گفتند : كونوا نصارى تهتدوا يعنى به دين ما در آييد تا به طريق حق هدايت شويد .

قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ ؛ بگو اى محمّد ( ص ) ، بلكه ما از دين ابراهيم پيروى مىكنيم و مانند سخن عدى بن حاتم كه گفت : « انى من دين » يعنى « من اهل دين » تقدير آيه چنين بوده : « بل نكون اهل ملت ابراهيم » . و گفته شده تقدير آيه چنين بوده : بل نتبع ملة ابراهيم ؛ يعنى ما از دين ابراهيم پيروى مىكنيم .

« حنيفا » حال است از مضاف اليه ( ابراهيم ) مانند اين كه گفته مىشود : رايت وجه هند قائمة .

حنيف ؛ يعنى تمايل از هر آيين باطل به آيين حق .

وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ؛ ابراهيم از مشركين نبود . خداوند با اين بيان شرك را از ملّت ابراهيم نفى كرده و تلويحا اشاره فرموده به مشرك بودن اهل كتاب ( يهود و نصارى ) و غير آنان . زيرا هر يك از اين گروه‌ها ادّعا مىكردند كه از دين ابراهيم پيروى مىكنند ، در صورتى كه همه آنها مشرك بودند .