تفسير جوامع الجامع (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٣٥

[ شأن نزول ]

- كه از دانشمندان يهودى فدك بود - نزد حضرت رسيد و از پيامبر دربارهء فرشته‌اى كه براى او وحى مىآورد . سؤال كرد .

فرمود : جبرئيل .

ابن صوريا گفت : او دشمن ماست و اگر فرشتهء ديگرى بود ما به تو ايمان مىآورديم . سپس خداوند اين آيه را به عنوان پاسخ و ردّ يهود فرستاد و فرمود : قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ . . . - بگو اى پيامبر هر كس از اهل كتاب دشمن جبرئيل باشد ( خدا او را دشمن مىدارد )

« فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ . . . - پس او قرآن را بر قلب تو نازل كرده است .

ضمير در « نزله » به قرآن بر مىگردد ، و با وجود اين كه پيش از اين ذكرى از قرآن به ميان نيامده است ، براى بيان عظمت شأن قرآن با ضمير از آن ياد شده است . و گويى به خاطر شهرت زياد قرآن ضمير مربوط به آن به منزله اسم ظاهر مىباشد .

نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ ؛ يعنى او تو را حفظ نمود و قرآن را با شيوه‌اى ساده و روان به امر پروردگار به تو تفهيم كرد .

معنى آيه اين است كه دليلى وجود ندارد تا شما با جبرئيل به دشمنى و خصومت بپردازيد ، در صورتى كه او كتابى آورده كه كتب آسمانى پيشين و كتاب شما تورات را تصديق مىكند ، پس اگر منصف باشيد بايد او را دوست بداريد و از او بايد به خاطر فرود آوردن قرآن كه مؤيّد كتاب نازل شده بر شماست ، سپاسگزارى كنيد .

وَ هُدىً وَ بُشْرى لِلْمُؤْمِنِينَ ؛ و هدايتگر مؤمنان و نويد دهندهء آنان به نعمتهاى دائمى است .

و علّت اين كه بعد از لفظ « ملائكته » نام جبرئيل و ميكائيل تكرار شده [ با اين كه اين لفظ آن دو را نيز شامل مىشود ] اين است كه آن دو امتياز و منزلت خاصى