تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٩٧

شرحها

كه خوردن همه چيز جز از يك درخت بر ايشان مباح بوده است لفظ « لا تقربا » شدت نهى را مىرساند و گرنه نزديك شدن بدون خوردن ضررى نداشت ، از سورهء « طه » معلوم مىشود كه خوردن از آن درخت ، وضع را دگرگون كرد فَأَكَلا مِنْها فَبَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما طه / 121 مراد از « ظالمين » ظلم بر خويشتن است چنان كه خود گفتند : رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا . . . اعراف / 23 .

36 - فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطانُ عَنْها فَأَخْرَجَهُما مِمَّا كانا فِيهِ وَ قُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى حِينٍ .

ازلال چنان كه گفته شد به معنى لغزانيدن و به خطا افكندن است ، ازلال شيطان همان است كه در سورهء اعراف و طه نقل شده كه به آدم گفت : خدا از اينكه نخواسته به اين درخت دست بزنيد نظر خوبى به شما ندارد و اگر از اين درخت بخوريد پيوسته خواهيد بود ما نَهاكُما رَبُّكُما عَنْ هذِهِ الشَّجَرَةِ إِلَّا أَنْ تَكُونا مَلَكَيْنِ أَوْ تَكُونا مِنَ الْخالِدِينَ اعراف / 20 و در سورهء طه آمده : يا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَ مُلْكٍ لا يَبْلى طه / 120 .

فَأَخْرَجَهُما مِمَّا كانا فِيهِ يعنى : آن دو را از آن حال كه بودند خارج كرد ، اين جمله ظاهرا بيانگر افتادن لباسها و ظاهر شدن عورتهايشان است كه خواستند با برگ درختان ستر عورت كنند چنان كه فرموده فَلَمَّا ذاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما وَ طَفِقا يَخْصِفانِ عَلَيْهِما مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ اعراف / 22 در سورهء طه اين عبارت تكرار شده ، فقط به جاى « ذاقا الشجرة » آمده : « فاكلا منها » .

پس در اثر خوردن از آن درخت ، حالت اولى را از دست دادند .

وَ قُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ در اين جمله سه مطلب هست يكى اينكه : جمع آمدن « اهبطوا » نسبت به نسل آدم و زوج اوست اگر ما يك زن و مرد را از يك مملكت اخراج كنيم نسل آن دو را نيز كه بعدا به وجود خواهند