تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٩٢

شرحها

گرچه پيوسته بفرمان من هستيد . و ضمنا تصديق است به اينكه خليفه از فساد و خونريزى كنار نخواهد ماند .

اگر گويند : ملائكه از كجا دانستند كه خليفهء ارض فساد و خونريزى خواهد كرد ! گوئيم : ظاهرا از كلمهء جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ فهميده‌اند كه خليفهء مادى و ارضى از فساد و خونريزى بر كنار نخواهد ماند ولى در تفسير عياشى از حضرت صادق صلوات اللَّه عليه نقل شده : ملائكه أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها وَ يَسْفِكُ الدِّماءَ را آن گاه دانستند كه چنان كسانى را قبلا ديده بودند . اين روايت اشاره به نسلهاى ما قبل انسان است كه در زمين بوده‌اند ، ولى با آنچه ما گفتيم قابل جمع است . و اللَّه اعلم .

31 - وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلائِكَةِ فَقالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْماءِ هؤُلاءِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ .

اين آيه بيان إِنِّي أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ است ، مراد از تعليم اسماء ، ايجاد استعدادها در وجود انسان است نه آموختن ظاهرى و آن استعدادها در ملائكه ايجاد نشده است ، اگر غرض آن بود كه خدا به آدم بفرمايد : اين قلم و اين عينك و اين مداد است ، آن وقت استدلال تمام نبود و ملائكه حق داشتند كه بگويند :

اين نام‌ها را به ما هم اگر تعليم مىكردى خبر مىداديم وانگهى با دانستن نام كار درست نمىشود ، خليفهء خدا بايد استعداد اكتشاف مثلا برق را از اول داشته باشد ، بلكه مطلب اين است كه خدا مثلا استعداد اختراع هواپيما و هدايت آن را در وجود انسان گذاشت آن گاه به ملائكه فرمود : آيا شما هم اين استعداد را داريد ؟ گفتند : خدايا ما را طورى نيافريده‌اى كه چنان توانيم كرد و در عين حال قانع شدند كه جانشين زمين بايد موجودى غير از آنها باشد .

پس اين تعليم نظير خَلَقَ الْإِنْسانَ عَلَّمَهُ الْبَيانَ رحمن / 4 مىباشد و اللَّه