تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٤٥

شرحها

مَتاعٌ بِالْمَعْرُوفِ . . . بقره / 241 به زودى بررسى خواهد شد .

مَتاعاً بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ گويند : « متاع » مفعول است براى « متعوهن » يعنى متاع دهيد آنها را متاعى پسنديده . على هذا متاع مصدر است « حقا » مصدر است براى فعل محذوف ، قيد احسان ظاهرا براى آنست كه اين كار از شعبه‌هاى احسان و نيكوكارى است و شما از آنان باشيد و گرنه اين متاع و عطيه واجب است چنان كه از ظهور آيات و كلمات امامان عليهم السّلام پيدا است .

237 - وَ إِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَ قَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ ما فَرَضْتُمْ .

اين دستور مشروح حكمى است كه بطور اجمال از آيهء اولى فهميده شد و اگر كسى پيش از دخول ، زن خويش را طلاق دهد و در حين عقد تعيين مهر شده باشد بايد نصف مهر را بدهد .

إِلَّا أَنْ يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَا الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكاحِ .

مراد از « الذى بيده » ممكن است زوج باشد يعنى وظيفه پرداختن نصف مهر است مگر آنكه زنان عفو كنند و نگيرند و يا مرد عفو كند و همهء مهر را بدهد ، زوج كسى است كه عقد نكاح در دست او است مىتواند نگهدارد و مىتواند با طلاق آن را از بين ببرد ، در روايات اهل سنت از رسول خدا و على بن ابى طالب عليه السّلام نقل شده مراد از « الذى بيده . . . » زوج است در تفسير ابن كثير از شريح نقل شده : على بن ابى طالب عليه السّلام از من پرسيد الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكاحِ كيست ؟

گفتم : ولى زن فرمود : نه ، بلكه آن زوج است .

ولى در روايات صحيح اهل بيت عليهم السّلام نقل شده كه مراد از آن ولىّ زن است اعم از پدر و جد و وصى در صغيره و برادر و وكيل در زنى كه آنها را در كار خود وكيل كند « 1 » .

( 1 ) - تفسير عياشى ، آلاء الرحمن ، كافى و غيره .