تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٣٧

شرحها

مراد از مولود له پدر و از رزق و كسوه اجرت شير دادن است چون در سورهء طلاق آيهء 6 دربارهء زنان مطلقه آمده : فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ ملاحظهء دو آيه نشان مىدهد كه اجرت بايد خوراك و پوشاندن زن را كفايت كند ، اما بايد قدرت پدر نيز در نظر باشد چون فرموده : لا تُكَلَّفُ نَفْسٌ . . . و در سورهء طلاق نيز آمده : لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها .

لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ .

« لا تضار » در اصل « لا تضارر » است به صيغهء معلوم يعنى ضرر نرساند علت فتح ( ر ) اعلال آنست چنان كه در فعل امر « مدد » چهار وجه جايز است خلاصه معنى اين است : مادر به واسطهء فرزندش به شوهر ضرر نرساند و بيشتر از متعارف اجرت نخواهد و از مقاربت به عذر آنكه حامله شده و از رسيدن به فرزندش باز مىماند ، امتناع نكند .

همچنين شوهر كمتر از معمول اجرت ندهد و زن را از حظ نفس به عذر اينكه در صورت مقاربت باز حامله مىشود ، باز ندارد . بنا بر دو روايت كه در « صافى » از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده آيه به زنان غير مطلقه نيز شامل است ناگفته نماند ظهور و سياق آيه در زنان مطلقه است ولى جملهء « لا تضار . . . » قاعدهء كلى است ظاهرا از آن جهت امام عليه السّلام به زنان غير مطلقه نيز استدلال فرموده است .

وَ عَلَى الْوارِثِ مِثْلُ ذلِكَ ظهور اين جمله در آنست كه اگر پدر طفل بميرد وارث او بايد خوراك و طعام زن را تا آخر شير دادن بدهد ، البته از مال خود طفل چون وارث به زن مديون نيست در تفسير عياشى از امام باقر عليه السّلام نقل شده :

اين جمله دربارهء نفقه است ، آنچه بر عهدهء پدر بود بر عهدهء وارث است « 1 » .

( 1 ) - عن احدهما قال : هو فى النفقة على الوارث مثل ما على الوالد .