تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٦

شرحها

پيامبران ديگر آمده‌اند ولى در اين صورت باز مضمون حرف فاء لا ينحل است .

وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ .

اين اختلاف كه اختلاف در امور زندگى است پيوسته در ميان بشر بوده و خواهد بود ، يكى از علل آمدن پيامبران و شريعتها ، رفع همين اختلاف و برقرارى نظم و حدود در ميان بشر مىباشد چنان كه صريح اين قسمت از آيه است .

وَ مَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ بَغْياً بَيْنَهُمْ .

ضمير « فيه » راجع به كتاب است ، اين همان اختلاف خانمان برانداز است كه ملتها و دين‌ها را به طرف سقوط مىكشاند ، اين اختلاف ذاتى انسانها نيست بلكه منشأ آن اغراض شخصى و بدخواهىها است چنان كه فرموده : بَغْياً بَيْنَهُمْ اين مطلب در آيات زيادى تذكر داده شده از جمله : آل عمران / 19 ، شورى / 14 ، جاثيه / 17 در اثر همين اختلاف است كه علماى يهود ، عيسى عليه السّلام را انكار كردند و علماء هر دو اسلام را باطل جلوه دادند و سبب بوجود آمدن يهود و نصارى شدند ، اختلاف شيعه و اهل سنت نيز كه تا كنون چوب آن را خورده و هم اكنون نيز مىخوريم و صدها اختلافهاى ديگر از همين جا سرچشمه گرفته است ، اگر در اول به وصيت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله عمل مىشد در حال حاضر همه يك گروه بوديم تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل .

فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ .

اين جمله راجع به كسانى است كه از اين اختلاف جان سالم بدر برده و پيروى از حق نموده‌اند مانند آنان كه در دين يهود بودند ، به عيسى ايمان آوردند و يا يهودى و مسيحى بودند و به اسلام گرويدند و امثال آنها . آرى اين عده چون مصداق بَغْياً بَيْنَهُمْ نبودند و از قبول حق از هر جا كه باشد باكى نداشتند مورد