تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٦

حج تمتع

در اصل حاضرين است نون با اضافه حذف شده است يعنى : حج تمتع وظيفهء كسانى است كه خانوادهء آنها در مسجد الحرام و از اهل مكه و چهل هشت ميلى آن نيستند وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا . . . در آخر آيه اشاره است به حتمى بودن حكم و تهديد متخلفان . راجع به « حج تمتع » كه عمر بن الخطاب تحريم كرد ذيل آيهء 24 سورهء نساء بحث خواهد شد .

197 - الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ .

يعنى : عمل حج در سه ماه معين است : شوال و ذو القعده و ذو الحجة جزئيات آن بايد در « فقه » ديده شود ، در اين آيه سه چيز از محرمات احرام ياد شده ، مراد از « رفث » آميزش با زنان و از « فسوق » دروغ گفتن و از « مدال » رد سخن ديگرى با گفتن نه به خدا ، بلى به خدا است كه اقل مرتبه مجادله است .

وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى .

يعنى اينها عمل خير است و خدا از آن آگاه است و پاداش در هر دو جهان خواهد داد ، آن وقت در حال تشويق فرمايد از اعمال خوب توشه آخرت بر گيريد بهترين توشه تقوى و پرهيز از مخالفت دستورهاى خدا است و در آخر براى كثرت تأكيد بلفظ خطاب آمده : اى خردمندان از مخالفت فرمانهاى من بترسيد كه به ضرر شما است آرى وَ اتَّقُونِ يا أُولِي الْأَلْبابِ .

198 - لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ .

اين آيه حاكى است كه در اثناء حج معامله و خريد و فروش مانعى ندارد ، گويند در ميان حاجيان ، اجيرها و كسانى بودند كه مال به كرايه مىدادند ، بعضى مىگفتند : حج اينها حج نيست ، آيه در رد اين گونه سخنان است .

فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ .