تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٢١

شرحها

يعنى به قدرى عادل و شريف يا ذليل است گويى خودش در آن محو شده و يكپارچه عدالت و شرافت يا ذلت شده است ، در اينجا هم : آنكه داراى چنين صفات است گويى يكپارچه بر و نيكوكارى است .

يعنى : نكويى آن نيست كه به سوى مشرق و مغرب رو كنيد ( اين در صورتى است كه بدون دستور خدا باشد ) بلكه نكويى و نكوكار آنست كه به خدا ، قيامت ، ملائكه ، كتابهاى آسمانى و پيامبران ايمان داشته باشد ، اين قسمت راجع به عقيده و مطالب درونى است .

وَ آتَى الْمالَ عَلى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ السَّائِلِينَ وَ فِي الرِّقابِ اين قسمت راجع به انفاق مال و شامل انفاقهاى واجب و مستحبّ هر دو است و اين نتيجهء ايمان و اعتقاد سابق مىباشد ، قيد « على حبه » مفيد آنست كه مال خرج شده ، زياد و قابل اعتناء باشد و درد آنها را دوا كند نه مقدارى كه مورد اعتناء و مورد علاقهء انفاق كننده نيست مثل انفاقهاى ناچيز ، اين قيد در سورهء آل عمران / 92 الدهر / 8 نيز آمده است . « ابن السبيل » كسى است كه فقط با اين لفظ شناخته مىشود يعنى درماندهء دور از وطن كه لازم است از انفاق واجب و مستحبّ به وطنش فرستاده شود .

مراد از « رقاب » برده‌هايى است كه لازم است خريده و آزاد شوند .

وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى الزَّكاةَ اين هر دو عمل عبادى ، اولى ارتباط با خدا دومى رابطه با خلق است . به نظرم زكات از جهت اهميت ذكر شده و گرنه « آتى المال » شامل آن نيز هست .

وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصَّابِرِينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حِينَ الْبَأْسِ اين قسمت نيز مقدارى از اخلاق آنها است كه به پيمان خود وفادار و در گرفتاريهاى مالى و بدنى صبور و به وقت جنگ با استقامت هستند .