تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٠

شرحها

لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ يعنى : در خلقت آسمانها و زمين و . . . علامتهايى است بر توحيد خدا و بر إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ ، ولى اين نشانه‌ها براى كسانى است كه تفكر و تعقل مىكنند و مىخواهند دنيايى را كه در آن زندگى مىكنند بشناسند وضع يك قصيده به وحدت شاعر و ارتباط اجزاء يك كارخانه به وحدت تدبير دلالت دارند ، همچنين نظم و ارتباط و هماهنگى جهان از وجود يك اراده و يك خدا حكايت دارد آرى : وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ .

165 - وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ .

اين آيه دربارهء كسانى است كه در آيات گذشته تعقل نمىكنند و براى خدا شريكانى مىگيرند و آنها را كه دخالتى در خلقت عالم و ادارهء آن ندارند همچون خدا دوست مىدارند . در آيات بعدى خواهيم ديد كه « انداد » شامل پيشوايان باطل نيز هست ، آنان كه از رؤساء باطل پيروى مىكنند ، مشرك هستند و خدايانى جز خدا گرفته‌اند .

در مجمع از حضرت باقر عليه السّلام نقل شده : آنها رؤساء ستمگر و پيروان آنهاست « 1 » آنها روز قيامت و در ميان عذاب خواهند گفت : رَبَّنا إِنَّا أَطَعْنا سادَتَنا وَ كُبَراءَنا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا احزاب / 67 .

بعضى گفته‌اند : مراد از « حب » در آيه اطاعت است يعنى به آنها اطاعت مىكنند مثل اطاعت خدا ، ولى حمل به ظاهر بهتر است و اطاعت از لوازم حب مىباشد ، ضمنا آيه صريح است كه خدا را مىتوان دوست داشت به خلاف آنان كه گفته‌اند : در دوست داشتن سنخيت لازم است .

وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ مؤمنان ، خدا را مبدء كمالات دانسته و از روى فهم و درك دوست مىدارند ولى گمراهان معبودهاى باطل را از روى تقليد

( 1 ) قال ابو جعفر ( ع ) : و اللَّه يا جابر ، هم ائمة الظلمة و اشياعهم . تفسير عياشى .