تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٥

شرحها

را در معرض هدايت قرار داده است چنان كه آمدن پيامبر اسلام از جملهء نعمتهاى خداوندى بوده است .

148 - وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ .

جواب ديگرى است بر مخالفان تغيير قبله يعنى قبله چيزى نيست كه پيوسته ثابت باشد بلكه بسته به اقتضاء مصلحت و زمان است چنان كه هر ملت قبله‌اى داشته‌اند شما به عوض هياهو درباره قبله پى كارهاى مفيد برويد كه تعيين كنندهء سرنوشت هستند و شما در گرو آنها هستيد أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعاً هر جا كه باشيد خدا شما را در روز قيامت جمع كرده و به اعمال شما رسيدگى خواهد كرد و نبايد در اين مورد شك كنيد كه إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ .

در تفسير برهان حدود چهارده روايت نقل كرده كه ائمه صلوات اللَّه عليهم با أَيْنَما تَكُونُوا . . . به جمع شدن اصحاب مهدى سلام اللَّه عليه از اطراف جهان استشهاد فرموده‌اند و آن استفاده خاصى از آيه است « 1 » .

اصل اديان آسمانى از لحاظ اصول يكى است ولى از لحاظ فروع به مقتضاى زمان ، احكام متفاوت مىشود ماجراى قبله از قسمت دوم است نظير اين است آيهء . . . لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ لكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً . . . مائده / 48 نمىشود گفت ظهور آيه آنست كه قبله يهود نيز در رسميت خود باقى است زيرا يقين داريم كه آن با رسمى شدن كعبه منسوخ شده است .

149 - وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ .

اين آيه راجع به گسترش حكم قبله است يعنى نه تنها در مدينه بلكه

( 1 ) - در تفسير عياشى از حضرت رضا صلوات اللَّه عليه نقل كرده « . . . قال و ذلك و اللَّه ان لو قد قام قائمنا يجمع اللَّه اليه شيعتنا من جميع البلدان » .