تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٦

شرحها

پيش از آن كه رسول گرداند و رسولش كرد پيش از آن كه خليل گرداند و خيلش كرد پيش از آنكه امام گرداند ، پس چون همهء اينها براى او جمع گرديد - اماما در اينجا مشتش را گره كرد - خدا به او گفت : يا ابراهيم إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً چون بزرگى امامت و رهبرى در نظرش بود كه گفت : وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ مراد از امامت به نظر من مقتدا و رهبر بودن ابراهيم در زندگى و بقاء شريعت او پس از مردن است . پس او حتى پس از مردن ، امام و مقتدا و رهبر مىباشد .

در آيات : وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ إِنَّنِي بَراءٌ مِمَّا تَعْبُدُونَ إِلَّا الَّذِي فَطَرَنِي فَإِنَّهُ سَيَهْدِينِ وَ جَعَلَها كَلِمَةً باقِيَةً فِي عَقِبِهِ . . . زخرف / 26 - 28 « جعلها » راجع به توحيد و بيزارى از شرك است يعنى او توحيد را در فرزندانش كلمه و قانون پايدار باقى گذاشت پس او در توحيد امام و مقتدا است . النهايه در اين آيه « للناس » و در آن آيه « فى عقبه » . آمده است .

در دعاى آن حضرت آمده كه به خدا عرض مىكند : وَ اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ شعراء / 84 كه ظاهرا مراد بقاء شريعت است نه نام نيك .

آيات : وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى بقره / 125 وَ مَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْراهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ بقره / 130 قُلْ صَدَقَ اللَّهُ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً آل عمران / 95 ثُمَّ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً نحل / 123 و غير آنها نشان مىدهند كه دين اسلام دين ابراهيم است پس او بر ما امام و مقتدا است و ما پيرو او هستيم و اسلام دين او بوسيلهء نواده‌اش حضرت محمّد بن عبد اللَّه عليه السّلام توضيح گشته است .

انبياء اولو العزم و صاحب شريعت همه امام و مقتدا و به ترتيب امام بعد