تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٩٦

شرحها

جواب « من » محذوف و از مضمون كلام معلوم است يعنى هر كه به جبرئيل دشمن باشد به خدا دشمن است زيرا جبرئيل در اين كار تقصيرى ندارد او به اذن خدا وحى مىآورد . دشمنى جبرئيل نمىتواند عذر باشد ، زيرا اولا او به اذن خدا كار مىكند . ثانيا اين كتاب ، تورات را تصديق مىكند . نمىشود تورات حق و تصديق كنندهء آن ناحق باشد . ثالثا قرآن هدايت براى عموم است خواه جبرئيل آورده باشد يا ملك ديگر . رابعا بشارتى است براى مؤمنان ، هر كه در آن تدبر كند خواهد دانست كه لازم است بدان ايمان آورد .

نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ مفيد آنست كه قلب تو ظرف قرآن و تصديق كننده آن است به نظر مىآيد « هدى » راجع به عموم باشد مثل « هُدىً لِلنَّاسِ » بقره / 185 .

98 - مَنْ كانَ عَدُوًّا لِلَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ رُسُلِهِ . . .

اين آيه يك قدم از آيهء قبلى بالاتر گذاشته و نيز جواب « من » را كه در آيهء قبلى گذشت روشن مىكند . يعنى نه تنها جبرئيل ، بلكه هر كه جبرئيل و ميكائيل و ملائكه و پيامبران خدا را دشمن دارد كافر است و خدا كافران را دشمن دارد آرى : فَإِنَّ اللَّهَ عَدُوٌّ لِلْكافِرِينَ .

99 - وَ لَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ آياتٍ بَيِّناتٍ وَ ما يَكْفُرُ بِها إِلَّا الْفاسِقُونَ .

اين آيه مفيد آنست كه قرآن در حق بودن به دليل احتياج ندارد ، آيات واضحى است ، هر كه تدبر كند خواهد فهميد ، اينكه گويند : جبرئيل را دشمن داريم لذا ايمان نمىآوريم عذر باطلى است ، قرآن خود مىگويد من حق هستم فقط فاسقان مرا انكار مىكنند .

100 - أَ وَ كُلَّما عاهَدُوا عَهْداً نَبَذَهُ فَرِيقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يُؤْمِنُونَ همزهء استفهام براى انكار و توبيخ است و آيه در مقام اخبار مىباشد يعنى :

اينها هر وقت پيمانى بستند گروهى آن را شكسته و اعتنايى به آن نكردند . ظاهرا