تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٨٠

شرحها

عبادت خدا ، نيكى به پدر و مادر ، نيكى به خويشاوند ، نيكى به يتيمان ، نيكى به فقراء ، سخن و رفتار نيك با مردم ، نماز خواندن ، زكات دادن ، خونريزى نكردن و نراندن مردم از ديارشان .

اگر درست توجه شود اين احكام ضامن سعادت فرد و جامعه است ، خواه در آن روز كه بنى اسرائيل مأمور بودند و خواه امروز كه همه مأمورند .

« لا تعبدون » خبر است به معنى انشاء يعنى جز خدا را نپرستيد ، و جملهء ، وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً لفظ « تحسنون - احسنوا » مقدر مىباشد « اقيموا - آتوا » صريح است كه در شريعت موسى عليه السّلام نماز و زكات بوده است قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً حكايت دارد كه در برخورد با مردم لازم است نيك را گفت ، خواه امر به معروف و نهى از منكر باشد يا غير آن . گفتن خوب ، رفتار خوب لازم دارد .

ظاهرا از كثرت عنايت كه در برخورد با مردم لازم است ، اين جمله بر خلاف سابق به لفظ خطاب آمده است . ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَ أَنْتُمْ مُعْرِضُونَ آمدن « معرضون » بعد از « توليتم » ظاهرا براى آنست كه برگشتن گاهى فقط به عمل است نه بقلب بلكه انسان در قلبش هست كه به سوى حق برگردد ولى « معرضون » مىفهماند كه آنها در قلب نيز اعراض كرده و به فكر بازگشت نبودند . على هذا « توليتم » راجع به عمل و « معرضون » راجع به قلب است .

« الا قليلا » حاكى است كه گروهى به آن فرمانها عمل كرده‌اند .

84 - وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَكُمْ لا تَسْفِكُونَ دِماءَكُمْ وَ لا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ .

به حكم اين آيه ، بنى اسرائيل را لازم بود كه خون مردم را نريزند و آنها را از ديار خود بيرون و جلاى وطن نكنند ، براى همه حيات قائل بشوند ، زندگى مردم را بهم نزنند . استعمال « انفس » در اين آيه و جاهايى از اين قبيل ، براى