تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٦٠

شرحها

رنگش چگونه باشد ؟ موسى در جواب فرموده : آن زرد پررنگ است در جملهء فاقِعٌ لَوْنُها تَسُرُّ النَّاظِرِينَ لفظ « لونها » فاعل « فاقع » است و فاعل « تسر » بقره است يعنى ديدن و تماشاى بقره بيننده را مسرور مىكند .

70 - قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنا ما هِيَ إِنَّ الْبَقَرَ تَشابَهَ عَلَيْنا .

اين سؤال راجع به توضيح بيشتر دربارهء گاو است اعم از وصف و رنگ ، چنان كه از خود سؤال و جوابش روشن مىشود ، الف و لام « البقر » براى عهد است يعنى با اين همه توضيح هنوز آن گاو بر ما مبهم و نامعلوم است . لفظ بىادبانه بار سوم تكرار شده است .

71 - قالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّها بَقَرَةٌ لا ذَلُولٌ تُثِيرُ الْأَرْضَ وَ لا تَسْقِي الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لا شِيَةَ فِيها .

اين آيه جواب تفصيلى است راجع به وصف و رنگ گاو . « تثير الارض » وصف است براى « ذلول » يعنى : رام نشده كه زمين را شخم زند . « لا » در « لا تسقى الحرث » تأكيد و عاطفه است ، لفظ « مسلمه » و جملهء « لا شية فيها » هر دو وصف بقره مىباشند . قالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ حاكى است كه كاملا روشن شده بودند .

فَذَبَحُوها وَ ما كادُوا يَفْعَلُونَ مىرساند كه مايل نبودند آن كار را بكنند ظاهرا به اين علّت بود كه گاو را مقدس مىدانستند و چنين ذبحى بر خلاف نظر آنها بود ، رجوع شود به « نكته‌ها » .

72 - وَ إِذْ قَتَلْتُمْ نَفْساً فَادَّارَأْتُمْ فِيها وَ اللَّهُ مُخْرِجٌ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ .

73 - فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها كَذلِكَ يُحْيِ اللَّهُ الْمَوْتى . . . .

« اذ » براى زمان گذشته است يعنى : شما در گذشته كسى را كشتيد و در بارهء آن كشمكش كرديد ، از اين استفاده نمىشود كه هر وقت كسى را كشتيد چنين كنيد بلكه فقط اشاره به يك واقعه گذشته است .

جملهء فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها نشان مىدهد كه اين دو آيه تتمهء جريان