تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٥٩

شرحها

بدهيد ، جريان را به موسى نقل كرده و گفتند : فلان گروه فلانى را كشته است بگو : كه او را كشته است ؟ الخ . . . موسى در جواب گفت : گاوى را بكشيد ، بدن مقتول را بلاشهء آن گاو بزنيد تا زنده شده قاتل خويش را معرفى كند .

67 - وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قالُوا أَ تَتَّخِذُنا هُزُواً قالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجاهِلِينَ .

لفظ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ حاكى است كه اين دستور از جانب خداست ، من از پيش خود نمىگويم و اينكه گفتند : « أَ تَتَّخِذُنا هُزُواً » براى آن بود كه ما از تو قاتل را مىخواهيم ، تو مىگويى گاوى ذبح كنيم . . . ؟ ! اين چه قضاوت و چه پى جويى قاتل است ؟ ! اما موسى بيدارشان كرد كه مسخره‌كار نادانان است ، پناه بر خدا كه از نادانان باشم ، از اين سخن دانستند كه موسى عليه السّلام جدى مىگويد .

68 - قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنا ما هِيَ .

اين سؤال چنان كه از جوابش معلوم مىشود راجع به وصف گاو است از پيرى و جوانى ، كلمهء « ربك » حاكى از بىادبى آنها است كه « ربنا » نگفتند موسى در جواب فرمود : خدا مىگويد : إِنَّها بَقَرَةٌ لا فارِضٌ وَ لا بِكْرٌ عَوانٌ بَيْنَ ذلِكَ اگر بكر به معنى باكره و نر نديده باشد چنان كه طبرسى و راغب گفته است منظور ذبح گاو ماده بوده است ، مخصوصا با ملاحظهء اين كه : به قولى فارض گاوى است كه بسيار زائيده باشد .

فَافْعَلُوا ما تُؤْمَرُونَ دلالت دارد كه ديگر چون و چرا نكنيد و كار را انجام دهيد .

69 - قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنا ما لَوْنُها .

كلمهء بىادبانه تكرار شده و به دستور « فافعلوا » قانع نشده سؤال كرده‌اند