تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٥١

شرحها

اثبات امر بود كه تورات حتما از جانب خدا است . وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَكُمْ راجع به ميثاق قبلى است كه قول تسليم به موسى داده بودند .

64 - ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ . . .

روشن مىكند كه پس از چندى ، اين معجزه را فراموش كرده به حالت اول بازگشته‌اند ولى باز خداوند به آنها ارفاق فرموده است كه فَلَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ . . .

كه اگر فضل و رحمت خدا نبود زيانكار مىشدند و در همان قهقرى مىماندند .

65 - وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ .

مشروح اين واقعه در سورهء اعراف آيهء 163 به بعد خواهد آمد و در سورهء مائده آيهء 60 بدان اشاره شده است . خلاصهء قضيه آنست كه بنى اسرائيل ملزم بودند در روز شنبه دست از كار بكشند ولى قومى از آنها كه در كنار دريا زندگى كرده و از صيد ماهى امرار معاش مىكردند در روز شنبه صيد ماهى كردند و سخن واعظان را ناديده گرفتند ، در نتيجه به عذاب خدا گرفتار شدند و مسخ گشته به صورت ميمونها درآمدند .

جملهء وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ . . . دلالت دارد كه يهود مدينه اين جريان را مىدانسته‌اند در سورهء اعراف فرمايد : وَ سْئَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِي كانَتْ حاضِرَةَ الْبَحْرِ . . . يعنى از خود يهود حال اهل آن شهر را بپرس . اينكه يهود : اين ماجرا را از قرآن شنيده و به مقام انكار نيامده‌اند بهترين گواه است كه قضيه از نظر يهود مسلم بوده است .

فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ ظهور اين جمله در اينجا و سورهء اعراف آن است كه آنها مسخ شده و به شكل بوزينه در آمده‌اند و اين از قدرت خدا بعيد نيست المنار عقيده دارد كه اخلاقشان مانند اخلاق ميمون شده و در نزد مردم خوار و بىاعتبار گشته‌اند و از مجاهد نقل كرده كه شكلشان مسخ نشد بلكه