تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٤٤

شرحها

مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً اين ماجرا ، يكى از معجزات موسى عليه السّلام است ، آن در سورهء اعراف آيهء 160 نيز آمده است و در آن بجاى « فانفجرت » كلمهء « فانبجست » آمده كه هر دو بمعنى شكافتن است و از هر دو آيه معلوم مىشود كه بنى اسرائيل از آب آشاميدنى به مضيقه افتاده و آب خواسته‌اند ، الف و لام « الحجر » نشان مىدهد كه آن سنگ مخصوص و داراى آب بوده است . و چون بنى اسرائيل دوازده دسته بودند از اولاد دوازده فرزند يعقوب ، لذا دوازده چشمه جارى شده كه هر چشمه مخصوص به گروهى باشد .

در تورات فعلى سفر خروج باب 17 ، اين مطلب ذكر شده ولى دوازده چشمه بودن در آن نيست . قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُناسٍ مَشْرَبَهُمْ مربوط به تقسيم چشمه‌ها بر گروه‌ها مىباشد .

كُلُوا وَ اشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ اين نصيحتى بود بر بنى اسرائيل ، يعنى حالا كه آن من و سلوى و اين آب نصيب شما گرديد ، بخوريد و بنوشيد و مفسدانه كار نكنيد . بهتر است « تعثوا » را سعى و تلاش معنى كنيم چنان كه طبرسى كرده است چون عثو و عثى مبالغه در افساد و تكبر و يا به معنى نشر فساد است .

61 - وَ إِذْ قُلْتُمْ يا مُوسى لَنْ نَصْبِرَ عَلى طَعامٍ واحِدٍ . . . وَ كانُوا يَعْتَدُونَ مراد از طعام همان من و سلوى است كه فقط يك رقم بود ، بنى اسرائيل به آن اكتفاء نكرده ، و از موسى از حبوبات و سبزيهاى زمين خواستند آن هم با كمال بىادبى به لفظ « ادع ربّك » لا اقل نگفتند : « ادع ربّنا » گويى خدا فقط رب موسى بود نه رب آنها ، خواسته‌هاى آنها در كلمه‌ها ترجمه شد .

قالَ أَ تَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْراً فَإِنَّ لَكُمْ ما