تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٢٩

شرحها

است

من بدل دينه فاقتلوه

هر كه دين خويش را عوض كند او را بكشيد .

فقهاء شيعه با ادله قاطعه به اين مطلب استدلال كرده‌اند . پس توبهء مرتد پيش خدا قبول است ولى احكام سه گانهء فوق نسبت به او بايد اجرا شود تا دين ملعبه نشود و جامعه از اين آلودگيها محفوظ ماند . بقيهء مطلب در فقه ديده شود .

حكم تورات نيز مانند حكم اسلام بوده است ، بنى اسرائيل با گوساله پرستى مرتد فطرى شده بودند لذا موسى عليه السّلام فرموده : فَتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ يعنى توبه ، قتل را از شما ساقط نمىكند بايد گوساله پرستندگان كشته شوند ولى در اثر توبه پيش خدا آمرزيده خواهند شد . « عفونا » در آيهء 52 لا بد راجع به چنين عفو است .

كلمهء « فَتابَ عَلَيْكُمْ » كه با فاء نتيجه آمده حكايت دارد كه بنى اسرائيل اين حكم را اجرا كرده‌اند چون تقدير آن چنين است « فقتلتم فتاب عليكم » اما آيا يكديگر را كشتند و يا پرستش كنندگان را اعدام كردند از آيه روشن نمىشود ، در تورات سفر خروج باب 32 نقل شده كه : موسى عليه السّلام گفت هر كس خواستار خدا است پيش مىآيد بنى لاوى پيش او جمع شدند ، موسى گفت :

خدا مىگويد : هر كس برادر ، دوست و همسايهء خويش را بكشد ، بنى لاوى موافق سخن موسى عمل كردند ، در آن روز قريب به سه هزار كس كشته شدند .

در اين باره دو روايت در تفسير صافى و برهان نقل شده كه متن هر دو مشوش ولى در جارى شدن حكم آيه صريح هستند . به نظر چنين مىرسد كه به حكم موسى عليه السّلام پرستش كنندگان به دست ديگران اعدام شده‌اند .

در خاتمه ظاهرا استعمال « بارء » بجاى خالق به مناسبت توبه است كه خدا در اثر توبه شخص را از گناه برىء مىكند . و نيز مىشود با اين آيه استدلال بر قبول توبهء مرتد در اسلام نمود چنان كه در فقه آمده است .

55 - وَ إِذْ قُلْتُمْ يا مُوسى لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ