تفسير احسن الحديث (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٢٨

شرحها

كيفيت اين عفو در آيهء پنجاه چهارم خواهد آمد .

53 - وَ إِذْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ الْفُرْقانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ .

ظاهرا فرقان صفت كتاب است يعنى كتاب موسى اين صفت را داشت كه حق و باطل را از هم جدا كرده و حقائق را يكى يكى معين مىنمود . در آيهء ديگر ، فرقان در جاى كتاب آمده است وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى وَ هارُونَ الْفُرْقانَ وَ ضِياءً وَ ذِكْراً لِلْمُتَّقِينَ انبياء / 48 اين تعبير دربارهء قرآن مجيد نيز آمده است : هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ بقره / 185 و نيز آمده : تَبارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلى عَبْدِهِ فرقان / 1 .

54 - إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بارِئِكُمْ فَتابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ .

اينكه موسى فرمود : شما با اين گوساله‌پرستى بر خويش ستم كرديد پس توبه كنيد ، مطلبى است طبيعى ، ولى اينكه گويد : فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ مراد از اين قتل نفس چيست ؟ آيا منظور آنست خودكشى كنيد ؟ يا پس از توبه كردن بجان هم افتيد و يكديگر را بكشيد ؟ و يا آنها كه گوساله را نپرستيدند ، پرستش كنندگان را بكشند ؟ و يا منظور قتل معنوى است يعنى با تسلط بر نفس ، آن را رام كنيد ؟

احتمال أخير بسيار بعيد است ، چون قتل به اين معنى در قرآن مجيد به كار نرفته است تا اين هم دومى باشد ، پس بايد آن را به قتل متعارف حمل كنيم .

اگر نظير اين حكم را در شريعت اسلام بررسى كنيم منظور از اين آيه روشن مىشود ، در شريعت اسلام ، توبهء مرتد فطرى قبول است ولى بايد او را كشت و اموالش را بين ورثه تقسيم كرد و زنش را از وى جدا نمود ، مرتد فطرى كسى است كه مسلمان متولد شده سپس از دين خارج شود رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرموده