پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٩٢
در فضيلت سورهء بقره
پيغمبر از دين بت‌پرستان اعراض كرده ، به توحيد مايل گشتند . و او عمّ خطّاب ، پدر عمر است .
من خود را تسليم آن‌كس كردم كه تسليم اوست ابرها ، و باران صاف و گوارنده را حمل مىكند . و نيز خود را تسليم آن كس كردم كه زمين تسليم اوست و سنگ‌هاى گران را برداشته است . « 1 »
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَساجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَ سَعى فِي خَرابِها . « 2 »
مؤلف : آورده‌اند كه چون بخت نصّر استيلا و تسلّط تمام بر بنى اسرائيل يافت ، نصارى را جمع كرده ، بر ايشان تاخت و رجال ايشان را بكشت و نساء و صبيان ايشان را سبى كرد و بيت المقدس را خراب كرد .
مرحوم شعرانى : يعنى نصارى با بخت نصّر همدست گشته ، بر يهود تاختند . و اين سهو است ؛ چون بخت نصّر مقدّم بود بر زمان حضرت عيسى عليه السّلام . و آن‌كه بعد از حضرت عيسى بيت المقدس را خراب كرد و طيطوس ، امپراتور روم بود ، چنان‌كه در چند سطر بعد از اين بيايد . « 3 »
لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ . « 4 »
مؤلف : مروى است كه خزى ايشان در دنيا ، در زمان خروج حضرت صاحب الامر - صلوات اللّه عليه - باشد كه فتح قسطنطنيّه باشد و همه را به قتل آورد .
مرحوم شعرانى : اين روايت از سدّى است ، در زمان او دو شهر قسطنطنيّه در تصرّف نصارى و پايتخت روم بود و راوى چنان تصوّر كرد كه بايد حضرت حجّت
( 1 ) . روح الجنان ، ج 1 ، ص 298 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 14 . ( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 1 ، ص 281 . ( 4 ) . بقره ( 2 ) آيهء 114 .