پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٩١

در فضيلت سورهء بقره

أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . « 1 »

مؤلف : و شىء در آيه مخصوص است به معدوم دون موجود ، براى آن‌كه آن‌چه در وجود آمد از مقدورى برفت .

علّامه شعرانى : اين سخن نزد حكماى الهى صحيح نيست ؛ زيرا كه وجود ممكن در بقا و استمرار وجود هم نيازمند به واجب است كه او را نگاه دارد . « 2 »

قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ . « 3 »

مؤلف : آيه دلالت دارد بر فساد تقليد ؛ زيرا كه اگر تقليد جايز مىبود به برهان و حجّت مأمور نمىشدند و نيز دلالت مىكند بر جواز محاجّه در دين .

علّامه شعرانى : مقصود تقليد در اصول دين است نه فروع . و از آيه معلوم مىگردد كه قول رؤسا و علماى خود را كه عوام تقليد آنها مىكردند ، برهان نتوان شمرد ؛ چون يهود چنين برهانى داشتند . و جايز نبودن تقليد اجماعى است و اعتبارى به مخالفت حشويّه نيست . « 4 »

بَلى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ . « 5 »

مؤلف : و زيد بن عمرو بن نفيل گويد در اين معنى ( شعر ) :

و أسلمت وجهي لمن أسلمت * له المزن تحمل عذبا زلالا

و أسلمت وجهي لمن أسلمت * له الأرض تحمل صخرا ثقالا

علّامه شعرانى : زيد بن عمرو بن نفيل از حنفاست ؛ يعنى . آنها كه پيش از بعثت

( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 106 . ( 2 ) . روح الجنان ، ج 1 ، ص 288 . ( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 11 . ( 4 ) . منهج الصادقين ، ج 1 ، ص 279 . ( 5 ) . بقره ( 2 ) آيهء 12 .