پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٧

در فضيلت سورهء بقره

علّامه شعرانى : قتيبة بن مهران من رواة الكسائي . « 1 »

ذلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ . « 2 »

مؤلف : يعنى آن ، أي جماعت مخاطبان اقسط عند اللّه به دادتر بود و به عدل‌تر .

علّامه شعرانى : با اين همه تأكيد در نوشتن ، نوشته را حجّت نكردند تا شاهد بدان منضّم نشود ، لذا پس از كتابت فرمود [ كه ] شاهد گيريد و فايدهء نوشتهء يادآورى شهود است كه چون خط بينند دين را به ياد آرند نه مانند عهد ما كه نوشتهء تنها را كه به امضاى مديون مسمّى باشد ، حجّت گيرند و نظير اين دستور اذان است ، با آن همه تأكيد آن را حجّت نكردند ، بلكه براى يادآورى و تنبيه براى تجسّس و تفحّص وقت بدان امر كردند . « 3 »

فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ . « 4 »

مؤلف : و ابو عبيد گفت : جمع رهن باشد . و در كلام عرب هيچ اسم نيست على فعل و جمعش على فعل ، الّا هشت حرف و هى حلق و حلق و سقف و سقف و قلب النحل و قلب و لحظ و لحظ و نشط و نشط و فرس ورد و خيل ورد و نسر و نسر و رهن و رهن .

علّامه شعرانى : از فوايد نادرهء اين كتاب است كه در جاى ديگر نتوان يافت و فوايد ادبى امثال اين بسيار است . رزقنا اللّه التوفيق لضبطها و الإشارة إليها . و در شرح رضى دهن و دهن آورده است و احتمال تصحيف دارد . « 5 »

( 1 ) . مجمع البيان ، ج 2 ، ص 395 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 282 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 417 . ( 4 ) . بقره ( 2 ) آيهء 283 . ( 5 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 419 .