پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٠٢

در فضيلت سورهء بقره

مؤلف : محمّد بن اسحاق گفت : عبد اللّه عبّاس پرسيد از عبيد عمير ليثى كه ابراهيم مردم را چگونه به حجّ خواند ؟ گفت : به بام خانه برآمد و روى به يمن كرد و مردم را با خداى و حجّ خانهء خداى خواند ، جوابش دادند : لبّيك لبّيك ، آن‌گه روى به مشرق كرد . هم‌چنين دعوت كرد ، جواب شنيد كه لبّيك لبّيك و روى به مغرب كرد . همچنين بخواند ، جواب شنيد و روى به شام كرد و بخواند ، جواب يافت .

علّامه شعرانى : محال نيست آن را به خواندن محسوس و نداى جسمانى تفسير كنيم و بهتر آن است كه گوييم بنا را ساخت و مانند ساير انبيا كه مردم جهان را إلى آخر الدهر به دين دعوت مىكنند ، دعوت كرد و آنها اجابت كردند . « 1 »

إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ . « 2 »

مؤلف : تو خداوندى كه قبول توبه كنى از تايبان و بر ايشان رحمت كنى ، و در آيه دليل است بر آن‌كه خداى تعالى متفضّل است به قبول توبه .

علّامه شعرانى : به مذهب ما قبول [ توبه ] بر خدا واجب نيست ؛ اگر خواست ، قبول مىكند و اگر نخواست ، توبهء كسى را قبول نمىكند . « 3 »

يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ . « 4 »

مؤلف : آيات تو برايشان خواند ، يعنى از قرآن و ايشان را حكمت آموزد ، يعنى شريعت ، و گفته‌اند : تأويل متشابه آموزد ايشان را . و گفته‌اند : مراد به حكمت ، سنّت است .

علّامه شعرانى : در جاى ديگر گفته‌ايم : متبادر از كتاب آن است كه وحى باشد از

( 1 ) . همان ، ص 332 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 128 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 1 ، ص 333 . ( 4 ) . بقره ( 2 ) آيهء 129 .