تفسير شريف البلابل القلاقل (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٦

و من السورة التى يذكر فيها آل عمران

و « قتل » بمعنى قتال باشد .

وَ لِيَبْتَلِيَ اللَّهُ ما فِي صُدُورِكُمْ :

و خذاي - تعالى - ظاهر مىگرداند « 1 » آنچه در دلهاى شما پنهانست ، مر محمد را - صلى اللّه عليه و آله و سلم - و مؤمنانرا .

وَ لِيُمَحِّصَ ما فِي قُلُوبِكُمْ :

و پيذا كند و كشف گرداند آنچه در دلهاى شما است .

و در واو « وَ لِيَبْتَلِيَ اللَّهُ » دو وجه است :

وجه اوّل آنست كه : عطف است بر مضمرى . و تقديرش چنين است :

« لبرز الذين كتب عليهم القتل الى مضاجعهم ليقضى اللّه امره و ليبتلى اللّه » .

وجه دوّم : عطف است بر « لِيَبْتَلِيَكُمْ » . اما چون سخن دراز شد ، « لِيَبْتَلِيَ » اعاذت فرموذ ، پس « لِيُمَحِّصَ » * بر آن عطف كرد . « 2 »

و محتملست كه برين وجه بوذ : « و ليبتلى اللّه و ليمحّص فعل ما فعل » يعنى : تا پيذا كند پنهانى دلهاى شما بر محمد و مؤمنان ، و ظاهر گردانذ آنچه كرد . « 3 »

وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ :

( 1 ) - ظاهرا صحيح‌تر ، اين است : « و تا خداى تعالى ظاهر گرداند » . ( 2 ) - وجه اول در كشف الاسرار 2 / 314 ، و وجه دوم در مشكل اعراب القرآن 1 / 164 مذكور است . ( 3 ) - طبرى 7 / 325 .