تفسير شريف البلابل القلاقل (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٧٦

و من السورة التى يذكر فيها آل عمران

جوابى ديگر : اشرف قوم را « وجه القوم » گويند ، چنانك عرب گويند :

يا [ وجه ] « 1 » العرب .

و توجيه مسئله را وجه مسئله گويند . و ذات را وجه گويند ، چنانك بارى - تعالى - فرموذ :

« وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ » . « 2 »

ديگر :

« كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ » ؛ « 3 »

يعنى : ذاته « 4 » .


- الخضوع إنما يظهر اولا فى الوجه » . ( 1 ) - در اصل نسخه چنين است . « وجهه » . ( 2 ) - الرحمن / 27 . ( 3 ) - قصص / 88 . ( 4 ) - بعضى از مفسّران متقدم و متأخّر ، « وجه » را به معنى « ذات » گرفته‌اند . امّا ظاهر آيات شريفه و روايات معصومين عليهم السلام ، دلالت دارد ، كه وجه الله ، مخلوق خداست . آية الله محمد باقر ملكى ميانجى در كتاب خود ( توحيد الاماميه ) مىنويسد : لفظ وجه ، هيچ‌گاه در قرآن بر ذات خداى سبحان اطلاق نشده است . بلكه ظاهر معناى وجه در قرآن ، يعنى آنچه به وسيلهء آن با خداى تعالى روبرو مىشوند و به حضرتش تقرّب مىجويند . خداى سبحان مىفرمايد : وَ ما تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِ ( بقره / 272 ) . -