تفسير روان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٧٤
بنى اسرائيل در قرآن ونعمت ها و گرفتاريهاى آن
بنى اسرائيل در قرآن ونعمت ها و گرفتاريهاى آن
بنى اسرائيل در قرآن ونعمت ها و گرفتاريهاى آن
لغت :
نعمت جنس است و دلالت بر جمع دارد . جزى عنه دَيناً : بدهى او را به عهده گرفت و كفايت كرد . عدل - به فتح و كسر - : مثل و عوض .
تفسير :
« يَا بَنِى إِسْرَآئِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِىَ الَّتِى أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَنِّى فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ »
خطاب به همهء اولاد اسرائيل يعنى حضرت يعقوب است از زمان وى تا زمان نزول آيه ، طبق مرسوم در كلام كه عملِ صادر شده از يك نفر يا چند نفر از طايفه‌اى را به همهء آنها نسبت مىدهند .
يعنى « اى گروه بنىاسرائيل ، نعمت‌هاى مرا كه در طول تاريخ به شما عطا كرده‌ام به ياد آريد و خاصّه اين نعمت كه شما را بر همهء جهانيان عصرتان برترى بخشيدم » . و ما اكثر نعمت‌هاى مورد اشارهء آيه را در تفسير آيهء 40 همين سوره ذكر كرديم .
« وَ اتَّقُواْ يَوْماً لَّاتَجْزِى نَفْسٌ عَن نَفْسٍ شَيْئاً »
يعنى : و پروا كنيد از روزى كه - يعنى از غضب و عذاب خدا در روزى كه - هيچ نفسى از نفس ديگر نمىتواند چيزى را متكفّل شود و بر عهده گيرد .
« وَ لَايُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ »
يعنى : و از هيچ شخصى در آن روز ، شفاعت و وساطت بالاستقلال و بدون اجازهء خدا پذيرفته نمىشود ، خواه وساطت در پذيرش عمل ، يا افزونى پاداش ، يا ترفيع درجه ، يا عفو از گناه و اسقاط كيفر ، يا تخفيف مجازات ، و خواه غير اينها .
« وَ لَايُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَ لَاهُمْ يُنْصَرُونَ »
يعنى : و در آن روز از احدى در مقابل افراط و تفريطهايش عوضى قبول نمىشود ، و هرگز آنها يارى نمىشوند ، كه مثلًا كسى بتواند بر دستگاه قضايى آن روز ، پاداشى بر عملشان يا اسقاط كيفرشان را تحميل كند و يا از دخول آنها در آتش جلوگيرى نمايد .
بدان كه ظاهر اين آيهء شريفه و آيات ديگرى مانند « أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُم مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ يَوْمٌ لَا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خُلَّةٌ وَلَا شَفَاعَةٌ » [ بقره ، 254 ] و « مَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَلَا شَفِيعٍ يُطَاعُ - غافر ، 18 » و « فَمَا لَنَا مِن شَافِعِينَ وَلَا صَدِيقٍ حَمِيمٍ » [ شعراء ، 100 و 101 ] نفى مطلق شفاعت است به گونه‌اى كه در آن روز از هيچ كسى راجع به هيچ موضوعى شفاعت پذيرفته نيست . لكن بىترديد هر عموم و اطلاقى