تفسير روان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٣٣
ويژگى متقين و پاداش آنها
لغت و اعراب :
الذين صفت دوم متّقين در آيهء سابق است . فاحشة : هر گفتار و كردار شديدالقبح ، و در اصل لغت هر امر متجاوز از حد است . و لم يصرّوا عطف است به فاستغفروا . جنّت ، معناى لغوى آن باغ پر درخت و مصطلح شرعى آن ، مجموع محيطى است شامل ابنيه و غرفه‌ها و درختان و غيره .
تفسير :
« وَ الَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ »
يعنى : و نيز متّقين كسانى هستند كه چون كار بسيار زشتى انجام دهند و يا به خويشتن ستم كنند ، زود به ياد خدا مىافتند و از گناهانشان استغفار مىكنند .
مراد از كار بسيار زشت ، خصوص زنا و يا مطلق گناهان كبيره ، و مراد از ظلم به نفس گناهان صغيره است . و يا آن كه مراد از فاحشه ، گناهى است كه از شخص به غير او تجاوز كند مانند قتل نفس ، زناى به عنف ، اتلاف اموال و حقوق ديگران ، و مراد از ظلم به نفس گناهى است كه ميان انسان و خدا انجام يابد مانند ترك نماز و روزه و خوردن شراب و نحو آن .
« وَمَن يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ »
يعنى : و جز خداوند چه كسى است كه گناهان را بيامرزد ؟ زيرا عفو از گناه و اسقاط كيفر از متخلّفِ احكام الهى در وسع و قدرت هيچ كس حتى پيامبران و فرشتگان هم نيست . اين جمله معترضه است ميان معطوف يعنى « و لم يصرّوا » و معطوف عليه يعنى « فاستغفروا » .
« وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ »
يعنى : و متّقين هرگز بر گناهى كه مرتكب شده‌اند اصرار نمىورزند ، يعنى يك گناه دوبار از آنان صادر نمىشود ، و اين در حالى است كه آنها به حكم و موضوع علم داشته باشند . يعنى اگر جاهل به حكم يا موضوع باشند معذورند مگر آن كه در جهل خود مقصّر باشند .
« أُوْلئِكَ جَزَاؤُهُم مَغْفِرَةٌ مِن رَبِّهِمْ وَ جَنَّاتٌ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ »
يعنى : آن پرهيزگاران پاداششان در دنيا و آخرت آمرزشى است از جانب پروردگارشان ، و در آخرت ، يعنى در عالم برزخ و پس از قيامت ، بهشت‌ها يا باغ‌هايى است مملوّ از درختان انبوه كه سطح زمينش را مىپوشاند ، و از زير ساختمان و درختان آنها نهرهاى وسيعى پيوسته جارى است .