تفسير روان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٩١
انفاق‌خوب و انفاق بد
انفاق‌خوب و انفاق بد
انفاق‌خوب و انفاق بد
لغت و اعراب :
مَثَل : توصيف ، و به معناى حكم كلى كه موارد به آن قياس شود . و مثل الذين به تقدير « مثل انفاق الذين » يا به تقدير « كمثل باذِر حبّة » است . مضاعف : دو برابر يا چند برابر .
تفسير :
« مَثَلُ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَ لَهُمْ فِى سَبِيلِ اللَّهِ »
يعنى : مثل كسانى كه اموالشان را در راه خدا انفاق مىكنند ، مثل انفاقات و صدقات آنها از نظر نتايج دنيوى و اخروى ، خواه انفاقات واجب مانند زكات ، خمس ، كفّارات ، هزينهء حجّ واجب ، بذل نفقه به عمودَيْن ( پدر و مادر ، فرزندان ) ، صرف در جهاد واجب ، در حفظ نفس ، عمل به نذر و عهد و يمين و غيره ، و خواه انفاق مستحب . و مراد از سبيل اللَّه ، هر امر خير است اعم از موارد مذكور .
« كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِى كُلّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضعِفُ لِمَن يَشَآءُ »
يعنى : مانند دانه‌اى است از گندم و ذرّت و ارزن و غيره كه هفت خوشه بروياند و در هر خوشه‌اى صد دانه باشد ، و در نتيجه هر حبّه‌اى هفتصد برابر حاصل دهد ، و اين مقدار در امثال ذرّت و ارزن و گل آفتابگردان غالبى است و در گندم نيز گاهى اتفاق مىافتد ، و در آيه به عنوان مثال ذكر شده نه اخبار از تحقّق خارجى . و خداوند براى هركه بخواهد دو برابر يا چند برابر مىكند . و كيفيت تحويل بدل مضاعف در دنيا طبق ارادهء اوست ، و در آخرت از نعم اخروى است به عنوان پاداش مشابه اموال دنيوى يا به عنوان تجسم اعمال متعلق به اموال .
« وَاللَّهُ وَ سِعٌ عَلِيمٌ »
يعنى : و خداوند از حيث ذات واسع است به‌گونه‌اى كه بر همه چيز احاطهء وجودى دارد ، و از حيث صفات واسع است يعنى قدرت و علم و رحمتش همه چيز را فراگرفته ، و او دانا به همه چيز است .
الَّذينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ في سَبيلِ اللّهِ ثُمَّ لا يُتْبِعُونَ ما أَنْفَقُوا مَنًّا وَ لا أَذًى لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ ( 262 )
قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُها أَذًى وَ اللّهُ غَنِيٌّ حَليمٌ ( 263 )