تفسير روان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٠
طلاق و چهار صورت در پرداخت مهريه
لغت و اعراب :
يعفون : جمع مذكّر است مانند يقضون و يمحون ، و جمع مؤنث است نظير ينصرن . فنصف ما فرضتم به تقدير « فالواجب نصف » يا « فلهنّ نصف » . و أن تعفوا أقرب مبتدا و خبر است .
تفسير :
« وَإِن طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِن قَبْلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ »
خطاب به مردهاست . يعنى : و اگر همسرانتان راپيش از آن كه آنها را لمس كنيد - يعنى با آنها آميزش نماييد - طلاق داديد در صورتى كه برايشان در ضمن عقد ازدواج مهرى تعيين كرده‌ايد ، بايد نصف آنچه را تعيين كرده‌ايد بدهيد .
« إِلَّآ أَن يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَا الَّذِى بِيَدِهِ عُقْدَةُ النّكَاحِ »
اگر كلمهء « يعفون » جمع مؤنث باشد معناى جمله اين است : مگر آن كه خود آن مطلّقات يا كسى كه گره ازدواجشان در دست اوست مانند ولىّ شرعى يا عرفى يا وكيل مطلِّق آنها عفو كنند ، يعنى آن نصف ديگر را هم به شوهر مطلِّق ببخشند . و اگر « يعفون » جمع مذكر باشد معناى آيه اين است : مگر آن كه شوهران يا كسى كه ولىّ شرعى يا عرفى يا وكيل مطلِّق آنهاست آن نصفى را هم كه به واسطهء طلاق از عهدهء او ساقط شده ببخشد ، يعنى تمام مهر رابه مطلّقات بپردازند .
« وَأَن تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى »
ظاهر « تعفوا » خطاب به مردان است ، يعنى : بخشيدن شما به تقوا نزديك‌تر است كه تمام مهر را به مجرد تحقق عقد بدهيد هر چند تماس هم نگرفته‌ايد . و اين جمله شاهد اين است كه « يعفون » اول جمع مذكر باشد . و ممكن است « أن تعفوا » خطاب به طرفين عقد ( مطلَّقات و طلاق‌دهندگان ) باشد به عنوان تغليب ، يعنى عفو هر يك نسبت به حقّ خود به تقوا نزديك‌تر است .
« وَلَا تَنسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ »
يعنى : هيچ‌گاه شما مردان و زنان تفضل و احسان را نسبت به يكديگر در ميان اجتماعتان فراموش نكنيد ، كه حتماً خداوند به آنچه انجام مىدهيد آگاه است .
حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى وَ قُومُوا لِلّهِ قانِتينَ ( 238 )
فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالًا أَوْ رُكْبانًا فَإِذا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللّهَ كَما عَلَّمَكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ ( 239 )